Iran-deal blijft uit terwijl Israël zwaarste landinval in 25 jaar voert

De Verenigde Staten en Iran hebben het afgelopen weekend opnieuw voorstellen uitgewisseld over een mogelijk akkoord dat het staakt-het-vuren moet verlengen en de Straat van Hormuz moet heropenen. Hoewel beide partijen nog altijd met elkaar in gesprek zijn, is onduidelijk of de onderhandelingen daadwerkelijk dichter bij een doorbraak zijn gekomen.

Ondertussen lopen de spanningen elders in het Midden-Oosten juist verder op. Israël breidde zijn grondoffensief in Libanon de afgelopen dagen aanzienlijk uit, waarmee de toch al fragiele wapenstilstand verder onder druk komt te staan. Terwijl Washington en Teheran proberen een diplomatieke oplossing te vinden, dreigt de situatie in de regio daardoor opnieuw te escaleren.

Trump houdt vast aan nucleaire eis

President Donald Trump liet op Truth Social weten dat zijn voorgestelde deal duidelijk vermeldt dat “Iran geen kernwapen zal krijgen”. Het was de eerste keer dat Trump zich publiekelijk uitsprak sinds de bijeenkomst in de Situation Room van afgelopen vrijdag. Daar had hij aangekondigd snel een akkoord te willen presenteren.

Trump benadrukte eerder al zijn voorwaarden. Iran moet zijn nucleaire programma stopzetten en de Straat van Hormuz moet weer volledig openstaan als internationale vaarroute, zoals voorheen.

Beide partijen blijven sleutelen aan conceptakkoord

Dat een definitieve doorbraak nog niet in zicht is, blijkt uit berichten dat zowel Washington als Teheran nog steeds wijzigingen op het conceptakkoord voorstellen. Volgens het Iraanse persbureau Tasnim, dat gelieerd is aan de Revolutionaire Garde, liggen er aan beide kanten nog punten op tafel waarover geen overeenstemming is bereikt.

Daardoor blijft de kans bestaan dat een van de partijen uiteindelijk afhaakt en het akkoord alsnog strandt.

Ook de Iraanse minister van Buitenlandse Zaken, Abbas Araghchi, temperde de verwachtingen. Volgens hem wordt er achter de schermen nog volop onderhandeld en is het te vroeg om conclusies te trekken.

“Er wordt nog volop onderhandeld en overlegd. Pas als er een definitieve uitkomst ligt, kunnen we beoordelen waar we staan,” zei Araghchi. “Alles wat daar nu over wordt gezegd, is speculatie en moet niet te zwaar worden meegewogen.”

Iran eist controle over scheepvaart door Hormuz

De onderhandelingen worden extra ingewikkeld door nieuwe eisen vanuit Teheran. De Iraanse staatstelevisie publiceerde zaterdag een conceptakkoord waarin staat dat Iran de exclusieve bevoegdheid zou krijgen om te bepalen welke schepen de Straat van Hormuz mogen passeren.

Dat punt ligt bijzonder gevoelig en wordt door veel analisten gezien als een breekpunt in de gesprekken. De Verenigde Staten hebben eerder duidelijk gemaakt dat vrije doorvaart door de zeestraat gewaarborgd moet blijven.

President Donald Trump liet eerder nog weten dat de Verenigde Staten en Iran mogelijk gezamenlijk toezicht zouden kunnen houden op het scheepvaartverkeer. Deze week klonk hij echter minder toegeeflijk. Volgens Trump mag geen enkel land alleen de controle krijgen over Hormuz en zullen de Verenigde Staten erop toezien dat de doorvaart open en veilig blijft.

Het conceptakkoord bevat volgens de Iraanse staatstelevisie nog een opvallende bepaling. Zo zouden de Verenigde Staten binnen zestig dagen ongeveer 12 miljard dollar aan bevroren Iraanse tegoeden vrijgeven. Dat geld zou vervolgens zonder aanvullende beperkingen naar Iraanse banken kunnen worden overgemaakt.

De Iraanse staatstelevisie benadrukte wel dat het om een onofficiële concepttekst gaat waarover nog wordt onderhandeld. Of deze voorstellen uiteindelijk onderdeel worden van een definitief akkoord, is daarom nog onzeker.

Israël breidt grondaanval in Libanon uit

Terwijl Washington en Teheran blijven onderhandelen, escaleert de situatie in Libanon verder. Israël voerde daar de grootste grondoperatie in 25 jaar uit, na een nieuwe reeks raketaanvallen door Hezbollah, de machtigste regionale bondgenoot van Iran.

Volgens het Israëlische leger werden afgelopen weekend meer dan 300 projectielen afgevuurd op Israëlische troepen in Libanon en op het noorden van Israël.

De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio sprak afzonderlijk met de Libanese president Joseph Aoun en de Israëlische premier Benjamin Netanyahu. Hij probeert daarmee een nieuw initiatief voor een staakt-het-vuren op gang te brengen.

Israël zit zelf niet aan tafel bij de gesprekken tussen de Verenigde Staten en Iran. Daardoor blijft onzeker of het land bereid is zijn militaire campagne in Libanon te stoppen, zelfs als Washington en Teheran een akkoord bereiken over Iran en de Straat van Hormuz.

Olieprijs schiet weer omhoog

De onzekerheid rond de onderhandelingen liet zich direct voelen op de financiële markten. De prijs van Brent-olie klom opnieuw boven de 93 dollar per vat, nadat olie vrijdag nog was teruggevallen naar het laagste niveau sinds half april. Ook de dollar won terrein, omdat beleggers steeds minder rekenen op een snelle doorbraak tussen Washington en Teheran.

Volgens John Bolton, voormalig nationaal veiligheidsadviseur van Donald Trump, draait de Amerikaanse inzet in de onderhandelingen vooral om de economische gevolgen van de oorlog.

“Dit is een deal die draait om de benzineprijs aan de pomp in de Verenigde Staten,” zei Bolton tegen Bloomberg. “Trump maakt zich zorgen over wat Amerikanen betalen voor brandstof, over inflatie en over de impact daarvan op de verkiezingen in november.”

Bolton uitte ook kritiek op een mogelijk akkoord. Volgens hem zou een deal waarbij de huidige Iraanse regering aan de macht blijft, Teheran de ruimte geven om op termijn zijn militaire en nucleaire programma’s opnieuw op te bouwen.