800 schepen en één vraag: is de Straat van Hormuz echt open?

Meer dan 800 schepen zitten vast in de Perzische Golf en rederijen wereldwijd proberen nu te begrijpen wat het staakt-het-vuren tussen de VS en Iran precies betekent voor hun vloot. De cruciale vraag is: wanneer en hoe kunnen die schepen veilig door de Straat van Hormuz?

Meer dan 800 schepen vast

De omvang is enorm. Meer dan 800 schepen liggen vast in de Perzische Golf en kunnen geen kant op. Volgens data van Kpler gaat het om 426 tankers met ruwe olie en brandstoffen, 34 LPG-tankers en 19 LNG-schepen. De rest vervoert droge lading, zoals landbouwproducten, metalen en containers.

Aan de andere kant van de zeestraat wachten nog eens honderden schepen om naar binnen te varen. Daarmee komt het totaal aan beide zijden uit boven de 1.000 schepen.

Aan boord bevinden zich volgens de International Maritime Organization ongeveer 20.000 zeelieden. Zij kampen met slinkende voorraden, vermoeidheid en toenemende mentale druk, waarschuwde de VN-organisatie eind maart.

Cruciale details blijven onduidelijk

De voorwaarden van het staakt-het-vuren zijn nog altijd onduidelijk. Iran spreekt van twee weken veilige doorgang, afgestemd met de eigen strijdkrachten en binnen technische beperkingen. Trump heeft het juist over een volledige, directe en veilige heropening. Die lezingen lopen duidelijk uiteen.

Ook over praktische zaken bestaat nog geen duidelijkheid. Zo is onbekend of er afspraken zijn over tolgelden, wanneer het staakt-het-vuren exact ingaat en welke schepen als eerste mogen passeren.

Trump liet op sociale media weten dat de VS zullen helpen bij het oplossen van de opstoppingen en aanwezig blijven om de doorvaart in goede banen te leiden.

Rederijen blijven terughoudend

Rederijen nemen voorlopig geen risico. De Japanse rederijvereniging liet weten eerst de details van het akkoord te analyseren voordat leden worden geïnformeerd. Ook andere partijen benadrukken dat er meer duidelijkheid nodig is voordat schepen daadwerkelijk in beweging komen.

Zoals Jennifer Parker van de University of Western Australia aangeeft, schakel je wereldwijde scheepvaartstromen niet binnen 24 uur weer in. Tanker-eigenaren, verzekeraars en bemanningen moeten er vertrouwen in hebben dat het risico echt is afgenomen en niet slechts tijdelijk is gepauzeerd.

Volgens Lewis Hart van verzekeringsmakelaar Willis Towers Watson zal het verkeer daarom geleidelijk op gang komen, in plaats van in één keer, zelfs binnen een periode van twee weken.

Eerste schepen komen voorzichtig in beweging

Woensdagochtend leken de eerste schepen sinds de aankondiging weer richting de Straat van Hormuz te varen. Het gaat om de Tour 2, een door de VS gesanctioneerde Iraanse Suezmax-tanker, en de NJ Earth, een Grieks bulkschip. Beide varen in elkaars nabijheid richting de Iraanse eilanden Larak en Qeshm.

Vooral de doorvaart van LNG-schepen blijft een belangrijk aandachtspunt. Sinds het begin van de oorlog heeft geen enkele beladen gastanker de zeestraat gepasseerd.

Dat is cruciaal, omdat normaal gesproken ongeveer 20 procent van het wereldwijde LNG-verkeer via de Straat van Hormuz loopt.