Newsbit weer online na voorzorgsmaatregel om beveiligingslek

Een ernstig beveiligingslek heeft wereldwijd miljoenen websites in gevaar gebracht. Onderzoekers ontdekten met behulp van kunstmatige intelligentie (AI) een kwetsbaarheid in PHP, software die door mogelijk 70 procent van alle websites wordt gebruikt.

Inmiddels is een beveiligingsupdate uitgebracht, maar daarmee is het gevaar nog niet geweken. Hackers kunnen kwetsbare servers die niet zijn bijgewerkt mogelijk binnen enkele seconden overnemen.

Ook Newsbit nam uit voorzorg maatregelen. De website werd tijdelijk offline gehaald om eventuele beveiligingsrisico’s te voorkomen, maar is inmiddels weer volledig bereikbaar. Newsbit is niet getroffen door het beveiligingslek. Ook verschillende overheidswebsites waren tijdelijk niet bereikbaar.

Hackers konden websites binnen enkele seconden overnemen

Het beveiligingslek, dat de naam PHP2Shell heeft gekregen, zit in PHP. Dat is een veelgebruikte programmeertaal waarmee websites en online diensten worden gebouwd. Door de kwetsbaarheid kunnen hackers op getroffen servers opdrachten uitvoeren zonder toestemming van de eigenaar. Daarmee kunnen ze mogelijk volledige controle krijgen over een systeem.

De gevolgen kunnen groot zijn. Aanvallers kunnen gevoelige gegevens stelen, websites manipuleren of schadelijke software verspreiden onder bezoekers. Volgens beveiligingsonderzoekers kan een aanval op kleinere systemen al binnen enkele seconden slagen. Bij ingewikkeldere systemen kan het enkele uren duren.

Volker Dusch, beveiligingsingenieur bij de stichting achter PHP, noemt het de ernstigste kwetsbaarheid in meer dan tien jaar. Hij vergelijkt het probleem met Heartbleed, een berucht beveiligingslek dat in 2014 wereldwijd grote gevolgen had. Het genoemde percentage van 70 procent betekent overigens niet dat al die websites daadwerkelijk kwetsbaar zijn.

AI ontdekt jarenlang verborgen probleem

Opvallend is dat de kwetsbaarheid met behulp van AI werd ontdekt. Beveiligingsonderzoeker Ryan Austin van het Amerikaanse bedrijf Calif gebruikte GPT-5.6 Sol, een AI-model van OpenAI, om de broncode van PHP te onderzoeken. Daarbij vond hij een probleem dat jarenlang verborgen was gebleven.

Het risico was tientallen jaren geleden al eens aangekaart. Destijds werd aangenomen dat de kwetsbaarheid vrijwel onmogelijk te misbruiken was. Met hulp van AI slaagde Austin er alsnog in een werkende aanval te ontwikkelen. Daarmee liet hij zien dat het gevaar veel groter was dan eerder gedacht.

Na de ontdekking waarschuwde Calif de ontwikkelaars van PHP. Ook onderzoekers van Google-dochter Wiz ontdekten onafhankelijk van Calif manieren om het lek te misbruiken. Onderzoekers van OpenAI leverden eveneens nieuwe bevindingen aan. Vervolgens werkten verschillende partijen samen aan een oplossing.

Het herstellen van de kwetsbaarheid bleek een enorme operatie. Ontwikkelaars moesten bijna 200 bestanden aanpassen en schreven tijdens het proces meer dan 10.000 regels code. De omvang van die werkzaamheden onderstreept hoe diep het probleem in de software zat.

Beveiligingsupdate beschikbaar, maar gevaar blijft bestaan

De beveiligingsupdate stond aanvankelijk gepland voor donderdag 22 oktober. Nadat dinsdag voortijdig informatie over de update op Hacker News verscheen, besloot het PHP-team sneller te handelen. Websitebeheerders kregen een waarschuwing en woensdag werd de update uitgebracht.

Toch betekent dat niet dat alle websites direct veilig zijn. Beheerders moeten de nieuwe software namelijk zelf installeren. Zolang dat niet gebeurt, kunnen kwetsbare servers nog steeds worden aangevallen. Juist de periode direct na een beveiligingsupdate is volgens onderzoekers gevaarlijk.

Dat komt doordat hackers de wijzigingen in de software kunnen bestuderen om te ontdekken welk probleem is opgelost. AI kan dat proces aanzienlijk versnellen. Criminelen kunnen daardoor sneller aanvalsmethoden ontwikkelen, terwijl websitebeheerders nog bezig zijn hun systemen bij te werken.

De ontdekking laat daarmee twee kanten van AI zien. De technologie helpt beveiligingsonderzoekers om jarenlang verborgen problemen op te sporen, maar kan ook hackers nieuwe mogelijkheden geven. Voor websitebeheerders is het daarom belangrijk om de beveiligingsupdate zo snel mogelijk te installeren. Newsbit heeft deze update inmiddels geïnstalleerd en is na de tijdelijke voorzorgsmaatregel weer volledig bereikbaar.