Benzineprijs stijgt naar een nieuw record: krapte in de markt groeit met de dag

Prijsstijgingen sluipen overal binnen, maar aan de pomp krijg je de volle lading. De benzineprijs boekte donderdag opnieuw een record door de oorlog tussen de Verenigde Staten en Iran. Toch rijdt Nederland er niet minder om.

Benzineprijs zet record op record

De benzineprijs voor een liter Euro95 kwam donderdagochtend uit op 2,692 euro. Dat is 2,4 cent meer dan woensdag, toen het vorige record al sneuvelde op 2,668 euro.

Diesel ging even hard omhoog, naar 2,664 euro per liter. Een record is dat niet: begin april betaalden automobilisten nog 2,819 euro.

De cijfers komen van consumentencollectief UnitedConsumers, dat dagelijks het gemiddelde berekent van Shell, BP, Texaco, Esso en TotalEnergies.

Die adviesprijs geldt vooral langs de snelweg. Weg van de grote wegen en bij onbemande pompen tank je vaak flink goedkoper.

Hormuz houdt beide landen klem

De stijging begint ver van de Nederlandse pomp. Zondag vielen de Verenigde Staten voor het eerst in weken weer Iraanse doelen aan, waaronder raketlanceerinstallaties op het eiland Larak.

Na wekenlange stilte aan het front schoot de olieprijs opnieuw omhoog. Energiedeskundige Hans van Cleef ziet het gevolg meteen terug in de markt.

“Dat zorgt toch weer voor wat onzekerheid. De krapte in de markt zien we elke dag groter worden”, zegt hij.

Alles draait om de Straat van Hormuz, de smalle zeestraat waar voor de oorlog zo’n vijfde van alle olie ter wereld doorheen voer. Sinds eind februari komen daar bijna geen tankers meer langs.

Voor rust op de energiemarkt zal die strategische zeestraat simpelweg weer open moeten. Alleen zitten beide landen klem.

In juni leek het te lukken. Washington en Teheran tekenden een akkoord van 60 dagen waarin de gevechten stopten, ook in Libanon, en de scheepvaart vrije doorvaart kreeg. De Amerikaanse zeeblokkade van Iraanse havens ging eraf.

Het effect was direct. Binnen enkele uren voeren drie Saudische tankers met zes miljoen vaten door de Straat van Hormuz, en de olieprijs veegde de hele oorlogsstijging weg.

Maar het bestand sneuvelde. Iran bleef schepen en Amerikaanse bases aanvallen, en over de zeestraat, het kernprogramma en Hezbollah kwamen beide landen geen millimeter dichter bij elkaar.

Sindsdien voert de VS de economische druk juist op. De Amerikaanse marine houdt de Iraanse havens weer dicht, waardoor het land zijn olie nauwelijks kwijt kan.

Daarbovenop draait het ministerie van Financiën onder minister Scott Bessent de sanctiecampagne Operation Economic Fury. Die bevriest Iraanse tegoeden en pakt het schaduwbankieren aan, de informele netwerken waarlangs Teheran zijn oliegeld verplaatst.

Het doel is steeds hetzelfde: Iran terug naar de onderhandelingstafel dwingen. Maar Teheran wil het omgekeerde. Eerst moet de VS zich aan de junideal houden, dan pas gaat de zeestraat open en kan er weer onderhandelt worden.

Omlaag gaat altijd langzamer

Wordt olie duurder, dan merk je dat binnen dagen aan de pomp. Zakt de olieprijs weer, dan beweegt de pomp pas weken later mee, omdat voorraden en marges de daling opvangen.

Paul van Selms van UnitedConsumers ziet in de schokken van de afgelopen jaren een patroon. “Voor de oorlog tussen Rusland en Oekraïne was de prijs 2 euro. Je zou kunnen zeggen dat elke oorlog de prijs met een kwartje omhoog heeft gegooid.”

ING-econoom Rico Luman zet het record wel in perspectief. “In 2022 hadden we een grote piek na de Russische invasie van Oekraïne.”

“Daar gaan we nu overheen, maar intussen zijn de lonen ook gestegen. Als je corrigeert voor inflatie, dan zit de piek nog steeds in 2022”, vervolgt de econoom.

Snel omlaag gaat de prijs voorlopig niet. Zelfs als de oorlog vandaag stopt, kan het volgens Van Cleef maanden duren voor de toelevering op orde is.