EU roept op tot minder rijden en vliegen: moeten ons voorbereiden op brandstoftekorten

De Europese Unie waarschuwt voor een mogelijke energiecrisis door het conflict met Iran. Lidstaten moeten zich voorbereiden op langdurige verstoringen in de olie- en gasaanvoer. Daarbij kijkt Brussel nadrukkelijk naar het gedrag van burgers. Minder autorijden en minder vliegen worden genoemd als mogelijke maatregelen om tekorten te voorkomen.

De oproep komt op een moment dat de wereldwijde energiemarkt al onder druk staat. Volgens Europese beleidsmakers kan de situatie snel verergeren, met gevolgen voor prijzen, economie en mogelijk ook financiële markten.

EU vreest langdurige verstoring van olieaanvoer

De Europese Commissie heeft lidstaten gevraagd om plannen te maken om het verbruik van olie en gas te verminderen, zo meldt Politico. Vooral de transportsector ligt onder een vergrootglas. Die is sterk afhankelijk van brandstoffen uit de Golfregio.

De spanningen rond de Straat van Hormuz spelen hierbij een sleutelrol. Deze belangrijke vaarroute is goed voor een groot deel van de wereldwijde olie- en gasstromen. Een verstoring kan directe gevolgen hebben voor Europa.

De zorgen nemen toe doordat de wereldwijde vraag het aanbod overstijgt. Er is momenteel een tekort van miljoenen vaten olie per dag. Ook vloeibaar aardgas staat onder druk. Tegelijk stijgen de prijzen snel. De olieprijs is al opgelopen tot rond de 119 dollar per vat, terwijl analisten waarschuwen voor scenario’s richting 200 dollar.

Vooral diesel en kerosine vormen een probleem. Europa haalt een aanzienlijk deel hiervan uit landen als Saudi-Arabië en Koeweit. Alternatieven zijn schaars en raffinagecapaciteit binnen de EU is beperkt.

Minder reizen en ingrijpen in energiegebruik

Brussel denkt daarom hardop na over maatregelen die direct voelbaar zijn voor burgers. Lidstaten wordt geadviseerd om vrijwillige besparingen te stimuleren. Dat kan betekenen dat mensen minder gaan rijden of vliegen.

In sommige delen van Azië gebeurt dit al. Daar worden burgers actief aangemoedigd om energie te besparen. Europese beleidsmakers sluiten niet uit dat vergelijkbare stappen nodig worden.

Daarnaast liggen er voorstellen om onderhoud aan raffinaderijen uit te stellen, zodat de productie op peil blijft. Ook wordt gekeken naar alternatieven zoals biobrandstoffen.

De luchtvaartsector maakt zich ondertussen zorgen. Als de situatie aanhoudt, dreigen er deze zomer vluchtannuleringen door brandstoftekorten.

Gevolgen voor markten

Hoewel de EU aangeeft dat de huidige situatie nog “beheersbaar” is, groeit de angst voor een langdurige crisis. De combinatie van schaarste, stijgende prijzen en geopolitieke onzekerheid kan leiden tot grote schommelingen op de financiële markten.

Dat zagen we eerder tijdens de energiecrisis van 2022. Toen zorgden stijgende gasprijzen voor economische stress en volatiliteit op zowel aandelen- als cryptomarkten.

Ook nu houden analisten rekening met een kettingreactie. Hogere energieprijzen drukken op de economie. Centrale banken kunnen daardoor gedwongen worden hun beleid aan te passen. Dat heeft vaak directe invloed op risicovolle activa zoals crypto.

De EU benadrukt dat samenwerking cruciaal is. Landen mogen geen maatregelen nemen die het probleem verergeren, zoals het beperken van handel of het verhogen van verbruik. Alleen met gezamenlijke actie kan de impact worden beperkt.

Tegelijkertijd groeit de onzekerheid. Als de situatie in het Midden-Oosten verder escaleert, kan de druk op energie, economie en markten snel toenemen.