China heeft een dollar-alternatief, maar het is nog veel te klein

De Verenigde Staten voeren de druk op Iran verder op, maar daarmee komt vooral China in een lastige positie terecht.

Minister van Financiën Scott Bessent waarschuwde dat partijen die Iran helpen bij sanctieontwijking kunnen worden afgesloten van het Amerikaanse financiële systeem. Daarbij maakte hij duidelijk dat ook Chinese banken niet automatisch veilig zijn.

Dat raakt een gevoelige plek. China was vóór de oorlog goed voor ongeveer 90 procent van de Iraanse olie-export. Die olie was goed voor ongeveer 12 procent van de totale Chinese import van ruwe olie. Beijing is daarmee veruit de belangrijkste economische levenslijn voor Iran.

China heeft dollars nodig

De Amerikaanse dreiging is krachtig omdat de dollar nog altijd het centrum van het wereldwijde financiële systeem vormt. Volgens Swift was de Amerikaanse dollar in juli goed voor meer dan de helft van alle wereldwijde betalingen. In handelsfinanciering lag dat aandeel zelfs rond 80 procent.

De Chinese yuan stond wereldwijd op de vijfde plaats met een aandeel van 3,1 procent in internationale betalingen. In handelsfinanciering deed de munt het beter, met een aandeel van 8,4 procent.

Dat laat zien waar het probleem voor China zit. Beijing wil minder afhankelijk worden van Washington, maar kan het dollarsysteem voorlopig niet missen. De Chinese exportmachine, grote staatsbanken en internationale handelsstromen draaien nog altijd grotendeels op dollars.

Een grote Chinese bank afsluiten van het dollarsysteem zou daarom forse schade kunnen veroorzaken, ook voor China zelf.

CIPS als geopolitieke hedge

Toch bouwt China al jaren aan alternatieven. Een belangrijk onderdeel daarvan is CIPS, het Chinese Cross-Border Interbank Payment System. Dat systeem werd vanaf 2012 opgebouwd en moet internationale yuanbetalingen makkelijker maken.

Sinds de oorlog tussen Rusland en Oekraïne is het gebruik van CIPS toegenomen. Het systeem telt inmiddels 210 directe deelnemers wereldwijd, vooral onderdelen van Chinese staatsbanken. CIPS is geen volledige vervanger van de dollar.

Het is vooral een hedge. China wil verbonden blijven met het dollarsysteem, maar tegelijk de schade beperken als Washington financiële sancties inzet als geopolitiek wapen.

Ook valutadeals met landen als Argentinië en Australië passen in dat beeld. Die maken het makkelijker om yuan te gebruiken in bilaterale handel en versterken het netwerk rond de Chinese munt.

Sancties kunnen handelsrust verstoren

Trump en Xi Jinping zouden elkaar volgende maand opnieuw ontmoeten in de Verenigde Staten. Tegelijkertijd dreigt Washington nu met sancties tegen Chinese partijen die betrokken zijn bij Iraanse oliehandel.

China zegt dat het “alle noodzakelijke maatregelen” zal nemen om zijn belangen te beschermen. Analisten wijzen daarbij op mogelijke vergelding via zeldzame aardmetalen, waar de VS zelf afhankelijk van zijn.