China kiest Iran boven Trump: “relatie mag niet worden verstoord”

De spanningen tussen China en de Verenigde Staten lopen verder op door de oorlog met Iran. Washington heeft tientallen Chinese partijen gesanctioneerd vanwege hun banden met Teheran en dreigt nu zelfs een grote Chinese financiële instelling aan te pakken.

Beijing laat zich daar niet door afschrikken. China weigert zijn economische banden met Iran op te geven en waarschuwt dat het maatregelen zal nemen als Washington Chinese belangen raakt. Daarmee dreigt Trumps economische offensief tegen Iran een nieuw conflict met ’s werelds tweede economie uit te lokken.

China weigert Iran te laten vallen

China reageerde fel nadat de Verenigde Staten nieuwe sancties tegen tientallen Chinese partijen hadden aangekondigd. Een woordvoerder van het Chinese ministerie van Buitenlandse Zaken zei dat de relatie met Iran “niet mag worden verstoord of ondermijnd”.

Beijing zal volgens hem “alle noodzakelijke maatregelen” nemen om zijn belangen te beschermen.

Dat is een probleem voor Donald Trump. Zijn regering probeert Iran economisch te isoleren en richt zich daarbij niet langer alleen op Iraanse bedrijven. Ook buitenlandse ondernemingen, banken en landen die Teheran helpen, kunnen worden geraakt.

China vormt daarbij de belangrijkste test. Het land is de grootste afnemer van Iraanse olie en biedt Iran daarmee een belangrijke economische levenslijn.

Washington heeft zelfs gedreigd een niet nader genoemde “grote financiële instelling” aan te pakken vanwege transacties met Iran. Als daarmee een grote Chinese bank wordt bedoeld, kan het conflict snel escaleren.

Xi heeft weinig reden om Trump te helpen

Voor de Chinese president Xi Jinping is er bovendien weinig reden om Trump zonder tegenprestatie uit de problemen te helpen.

De oorlog rond Iran vraagt steeds meer Amerikaanse militaire aandacht. De VS verplaatsten deze maand hun enige in Azië gestationeerde vliegdekschip naar het Midden-Oosten. Ook werd een militaire oefening met Zuid-Korea geschrapt vanwege tekorten die samenhangen met Amerikaanse inzet rond Iran.

Dat kan China juist meer ruimte geven in Azië, waar Beijing zijn claims in de Zuid-Chinese Zee en rond Taiwan blijft benadrukken.

Toch kan Xi het zich ook niet veroorloven om Washington volledig te negeren. Op 24 september staat een ontmoeting met Trump in Washington gepland, waarbij beide leiders proberen de kwetsbare handelsrust tussen de VS en China overeind te houden.

China koopt ondertussen al minder goedkope Iraanse olie, mede doordat de Amerikaanse zeeblokkade het beschikbare aanbod beperkt.

Een lastig dilemma

Washington staat daarmee voor een lastige keuze. Hardere sancties kunnen Iran verder isoleren, maar dreigen tegelijkertijd de handelsrelatie met China opnieuw op scherp te zetten.

Beijing heeft bovendien een krachtig middel om terug te slaan. China domineert de wereldwijde keten voor zeldzame aardmetalen, die onmisbaar zijn voor onder meer chips, smartphones en Amerikaanse wapensystemen. Eerdere handelsconflicten hebben al laten zien hoeveel druk Beijing daarmee kan uitoefenen.

Ook minister van Financiën Scott Bessent lijkt zich bewust van dat risico. Hij benadrukte maandag dat Washington het mondiale financiële systeem niet wil “opblazen”.

Xi heeft daardoor weinig reden om zijn economische banden met Iran zonder meer op te geven. Als Trump wil dat China de druk op Teheran opvoert, zal daar waarschijnlijk iets tegenover moeten staan. Daarmee kan Iran ook een onderhandelingsmiddel worden in de toch al gespannen handelsrelatie tussen Washington en Beijing.