China waarschuwt Europa: handelsoorlog komt dichterbij

De spanningen tussen China en de Europese Unie lopen snel op. Brussel noemt de huidige handelsrelatie met China inmiddels “niet houdbaar” en werkt aan nieuwe maatregelen om de afhankelijkheid van Chinese producten en grondstoffen te verminderen. Peking reageert woedend en dreigt met tegenmaatregelen. Daarmee groeit de vrees voor een nieuwe handelsoorlog tussen twee van de grootste economische machtsblokken ter wereld.

De discussie draait niet alleen om handel. Volgens experts raakt het conflict ook de economische veiligheid van Europa, de energietransitie en de positie van landen als Nederland.

EU wil afhankelijkheid van China verminderen

De Europese Commissie presenteerde afgelopen week plannen om de risico’s van de handelsrelatie met China terug te dringen. Aanleiding is het enorme handelstekort dat Europa heeft met de Aziatische grootmacht.

China exporteert grote hoeveelheden goedkope producten naar Europa. Daardoor staan Europese bedrijven in verschillende sectoren onder druk. Vooral producenten van chemische producten, zonnepanelen, batterijen en elektrische auto’s hebben moeite om te concurreren met Chinese fabrikanten.

Brussel verwijt China bovendien dat het eigen bedrijven bevoordeelt en de export van belangrijke grondstoffen beperkt. Vooral de controle over zeldzame aardmetalen zorgt voor onrust. Deze grondstoffen zijn essentieel voor elektronica, defensie-industrie, elektrische auto’s en duurzame energie.

Om die afhankelijkheid te verkleinen wil de EU bedrijven stimuleren om hun toeleveringsketens te spreiden. In bepaalde strategische sectoren zouden bedrijven verplicht kunnen worden om met meerdere leveranciers te werken.

China dreigt met harde tegenmaatregelen

China ziet de Europese plannen als een aanval op zijn economische belangen. Vooral een nieuwe Europese wet, de Industrial Accelerator Act, ligt gevoelig in Peking.

Die wet moet Europese industrieën beschermen en stelt strengere eisen aan bedrijven die aanspraak willen maken op subsidies of overheidsopdrachten. Producten die binnen Europa worden gemaakt krijgen daarbij een streepje voor.

Volgens China is dat discriminerend beleid. Het Chinese ministerie van Handel waarschuwde daarom dat het land “resoluut” zal reageren als Europa nieuwe handelsbeperkingen invoert.

De spanningen zijn niet nieuw. Vorig jaar voerde de EU extra importheffingen in op Chinese elektrische auto’s. China reageerde vervolgens met maatregelen tegen verschillende Europese producten, waaronder landbouwproducten uit Nederland, Frankrijk en Spanje.

Ook Nederland voelt de druk

Volgens waarnemers gebruikt China zijn economische invloed steeds vaker als geopolitiek middel. Door controle te houden over belangrijke productieketens en grondstoffen kan het land druk uitoefenen op handelspartners.

Nederland heeft daar al mee te maken gekregen. Chinese maatregelen tegen Europese landbouwproducten troffen onder meer Nederlandse exporteurs van zuivel en varkensvlees.

Voor Europa komt de confrontatie op een gevoelig moment. De relatie met de Verenigde Staten staat eveneens onder druk door oplopende handelsconflicten. Daardoor groeit binnen Europa de vraag hoe ver Brussel bereid is te gaan in de strijd met China.

De komende maanden worden cruciaal. Uiterlijk in september wil de Europese Commissie een nieuw pakket handelsmaatregelen presenteren. Als China zijn dreigementen waarmaakt, kan dat uitmonden in de grootste economische confrontatie tussen Brussel en Peking van de afgelopen jaren.