Cryptozaak rond $100 miljoen zorgt voor politieke crisis in Polen

Het Poolse Openbaar Ministerie breidt het onderzoek naar het ingestorte cryptoplatform Zondacrypto uit. Poolse klanten zouden mogelijk tot 100 miljoen dollar aan spaargeld zijn kwijtgeraakt.

De zaak zorgt inmiddels ook voor politieke onrust. Zondacrypto zou banden hebben gehad met de nationalistische oppositie, die door premier Donald Tusk wordt beschuldigd van het tegenhouden van strengere cryptoregels.

Donderdag arresteerde de politie de voorzitter van het Poolse Olympisch Comité. Justitie onderzoekt of hij heeft geprofiteerd van geld dat afkomstig was van klanten van Zondacrypto.

Onderzoek naar verdwenen geld Zondacrypto

De voorzitter van het Olympisch Comité kreeg steun van de vorige Poolse regering en sloot een grote marketingovereenkomst met Zondacrypto. Die samenwerking ging opvallend ver. Het hoofdkantoor van het comité werd zelfs omgedoopt tot het John Paul II Zondacrypto Olympic Center.

Volgens het Poolse ministerie van Justitie maakt zijn arrestatie deel uit van een breder onderzoek naar personen die mogelijk hebben geprofiteerd van geld dat Zondacrypto van Poolse klanten ontving.

Het cryptoplatform zou mogelijk tot 100 miljoen dollar aan spaargeld hebben verloren. De problemen liepen eerder dit jaar snel op nadat premier Donald Tusk Zondacrypto in verband bracht met geld uit de Russische georganiseerde misdaad. Hij presenteerde daarvoor publiekelijk geen bewijs.

Na zijn uitspraken probeerden klanten massaal hun geld van het platform te halen. De directeur van Zondacrypto, Przemyslaw Kral, verdween vervolgens enkele maanden uit het publieke zicht.

Cryptoschandaal zorgt voor politieke strijd in Polen

De problemen rond Zondacrypto zijn inmiddels uitgegroeid tot een politieke strijd. Premier Donald Tusk beschuldigt de nationalistische oppositie ervan strengere cryptoregels te hebben tegengehouden vanwege banden met het platform.

“Nu weten we eindelijk waarom Karol Nawrocki en Recht en Rechtvaardigheid de cryptowetgeving zo hardnekkig blokkeerden”, schreef Tusk woensdag op X. Volgens hem is “de Zonda-saga nog maar net begonnen”.

De oppositie wijst juist naar Tusk. Zij stelt dat de premier zelf heeft bijgedragen aan de ondergang van Zondacrypto door het platform eerder in verband te brengen met geld uit de Russische georganiseerde misdaad. Tusk heeft daarvoor geen openbaar bewijs gepresenteerd.

Zondacrypto had tegelijkertijd zichtbare banden met conservatieve kringen. Het platform was vorig jaar verbonden aan een evenement van de Conservative Political Action Conference. Daar sprak een gezant van Donald Trump zijn steun uit voor Karol Nawrocki, die enkele dagen later de presidentsverkiezingen won.

De zaak ligt politiek extra gevoelig omdat Polen volgend jaar parlementsverkiezingen houdt. Tusks regeringscoalitie krijgt daarbij steeds meer concurrentie van nationalistische partijen, waaronder Recht en Rechtvaardigheid.

Directeur Zondacrypto werkt mee met justitie

Ook Zondacrypto-directeur Przemyslaw Kral speelt inmiddels een belangrijke rol in het onderzoek. Hij heeft Roman Giertych als advocaat ingeschakeld, een parlementslid uit het regeringskamp van Tusk.

Volgens Giertych werkt Kral mee met het Poolse Openbaar Ministerie. Zijn verklaringen kunnen mogelijk meer duidelijkheid geven over de banden tussen Zondacrypto en politici en andere betrokkenen rond Recht en Rechtvaardigheid.

De keuze voor Giertych zorgt tegelijkertijd voor argwaan bij de oppositie. Critici vrezen dat het onderzoek wordt ingezet om politieke tegenstanders van Tusk te beschadigen. Vooralsnog is echter niet vastgesteld dat politici van Recht en Rechtvaardigheid strafbare feiten hebben gepleegd.