De Nederlandsche Bank verplaatst goudstaven naar Londen: ‘beter voorbereid op ernstige crises’

De Nederlandsche Bank haalde ooit goud weg uit New York om Nederland gerust te stellen. Nu vertrekt er opnieuw goud uit Amerika, en ook Canada, alleen komt het deze keer niet thuis. De Nederlandse goudvoorraad reist nu door naar Londen. Daarmee is de centrale bank van ons land naar eigen zeggen ”beter voorbereid op ernstige crises”.

‘Weerbaarheid en paraatheid versterken’

“Door deze stap hebben we de inzetbaarheid van de goudvoorraad verbeterd”, zegt Olaf Sleijpen, president van De Nederlandsche Bank (DNB), in een verklaring.

“We gaan ervan uit dat we het goud nooit hoeven in te zetten, maar toch is het nodig dat we onze weerbaarheid en paraatheid versterken.”

Tussen maart en augustus verplaatste de centrale bank ruim 86 ton goud van New York en Ottawa naar Londen. Het gaat om bijna een kwart van de 313 ton die in Noord-Amerika lag. Waarde: ongeveer 10,3 miljard euro.

Niet alle staven gingen de oceaan over. Bijna 59 ton werd in New York verkocht en meteen in Londen teruggekocht, zodat het goud niet omgesmolten hoefde te worden.

Ruim 27 ton reisde wel fysiek mee, naar het DNB Cashcentrum in Zeist. Vanuit Zeist ging eenzelfde hoeveelheid door naar Londen, in staven die aan de internationale marktstandaard voldoen.

Londen huisvest nu 32,1 procent van de voorraad en Zeist 30,8 procent. In New York ligt nog 18,5 procent, tegen 31,3 procent eerder dit jaar. Canada zakte van 19,7 naar 18,5 procent.

Waarom ligt goud in het buitenland?

Om risico te spreiden en om snel te kunnen handelen. Een land dat alles op eigen bodem bewaart, raakt bij een invasie of ramp in één klap alles kwijt. Daar komt bij dat de wereldwijde goudhandel vooral in Londen en New York zit, ver van Zeist.

Die spreiding stamt uit de Koude Oorlog, toen een Russische opmars richting West-Europa op de loer lag. Sindsdien ligt de Nederlandse goudvoorraad verdeeld over vier plekken.

DNB is de Nederlandse centrale bank en onderdeel van het Eurosysteem, het samenwerkingsverband rond de Europese Centrale Bank (ECB). Over de rente gaat de bank sinds de komst van de euro niet meer.

Wat DNB wel zelf beheert, zijn de officiële externe reserves: het goud en de buitenlandse valuta die Nederland achter de hand houdt.

In Londen liggen de staven bij de Bank of England en voldoen ze aan de Good Delivery-standaard, de kwaliteitseisen die een staaf internationaal verhandelbaar maken. Goud in New York en Ottawa is volgens DNB minder direct inzetbaar.

Het laatste redmiddel van Nederland

Goud is het vertrouwensanker onder het geldstelsel. Klapt dat systeem in elkaar, dan vormt de goudvoorraad de basis om een nieuwe munt op te bouwen.

Het grootste deel kwam in de vorige eeuw binnen, toen landen hun dollaroverschotten bij de Verenigde Staten konden inwisselen voor edelmetaal. Daarna verkocht DNB juist volop: van ruim 1.700 ton in de jaren zeventig naar 612,4 ton nu.

Die 612,4 ton is zo’n 72,2 miljard euro waard. Omgerekend is dat ongeveer 34 gram per Nederlander, goed voor ruim 4.000 euro per persoon.

Verhuizen is geen terughalen

In 2014 haalde DNB ook al goud terug uit New York, en toen was het argument het vertrouwen van het publiek. Het aandeel op Nederlandse bodem ging van 11 naar 31 procent.

Nu klinkt een ander argument, en het goud komt niet thuis. Zeist ontving 27 ton en stuurde dezelfde hoeveelheid meteen door naar Londen. Op eigen bodem kwam er per saldo geen gram bij.

Het goud blijft dus in een buitenlandse kluis, alleen bij een andere beheerder. Het tegenpartijrisico, het risico dat de bewaarder in een conflict niet meewerkt, verschuift van de Federal Reserve naar de Bank of England.

Ook het motief is opvallend. DNB zegt zelf dat het edelmetaal in Londen bij een crisis sneller verkocht kan worden, en dat is iets anders dan het veilig bewaren.

De bank richt de voorraad zo in dat die in een noodgeval van de hand kan. Voor wie goud ziet als het allerlaatste anker onder het geldstelsel is dat de kern van het nieuws.

Goudhandelaren drongen dit jaar al aan op een verhuizing. “We moeten ons goud zo snel mogelijk weghalen uit de VS. Het is daar simpelweg niet meer veilig”, zei Johan de Ruiter, directeur van Goudwisselkantoor, eerder tegen het AD.

Volgens De Ruiter kan Donald Trump, president van de Verenigde Staten, weigeren het goud uit te leveren of de teruggave jarenlang vertragen.

DNB houdt vol dat de verhuizing niet over Trump gaat. Een woordvoerder wijst enkel op spanningen op het wereldtoneel. Eerder waarschuwde de bank wel dat de VS het Nederlandse betalingsverkeer zou kunnen stilleggen.

In New York en Ottawa blijft nog 227 ton liggen. Duitsland, na de VS de grootste goudbezitter ter wereld, kreeg dit jaar het advies zijn voorraad uit de kluis van de Amerikaanse centrale bank Federal Reserve (Fed) terug te halen. Daar gaat het om zo’n 164 miljard euro.