Deal VS en Iran kan nog 6 maanden duren volgens Golfstaten en Europese leiders

Een vredesdeal tussen de VS en Iran gaat volgens Golfstaten en Europese leiders minstens zes maanden duren. Dat melden functionarissen uit beide regio’s aan Bloomberg. Ze dringen erop aan dat het staakt-het-vuren wordt verlengd en dat de Straat van Hormuz onmiddellijk wordt geopend. Zonder heropening dreigt er volgens hen volgende maand een wereldwijde voedselcrisis.

Zes maanden onderhandelen

Het huidige staakt-het-vuren van twee weken loopt dinsdag af. De VS en Iran bespreken een verlenging van twee weken, maar dat is volgens de Golfstaten en Europese functionarissen veel te kort. Zij willen een bestand dat zes maanden beslaat, genoeg tijd om een volwaardig akkoord te bereiken.

De inschatting is dat de onderhandelingen lang en moeizaam zullen zijn. De geschilpunten zijn talrijk: het nucleaire programma van Iran, het raketprogramma, sanctieverlichting, de controle over Hormuz en de oorlog in Libanon. Elk van die dossiers is op zichzelf al ingewikkeld. Samen vormen ze een puzzel die niet in weken maar in maanden moet worden opgelost.

Hormuz moet nu open

De urgentie zit bij de Straat van Hormuz. Die is effectief gesloten sinds het begin van het conflict. Golfstaten als Saudi-Arabië, de VAE en Qatar kunnen hun olie, LNG, aluminium en kunstmest nauwelijks exporteren. Dat raakt hun economieën direct.

De functionarissen waarschuwen dat als Hormuz niet voor volgende maand opengaat, er een wereldwijde voedselcrisis kan ontstaan. Kunstmest uit de Golfstaten is essentieel voor de landbouw in tientallen landen. Zonder aanvoer kan dat doorwerken in voedselprijzen en beschikbaarheid.

De olieprijs steeg donderdag opnieuw met 3,5 procent tot boven de 98 dollar per vat. Sinds het begin van het conflict zijn de olieprijzen 35 procent gestegen.

Golfstaten: Iran wil kernwapen

Over het nucleaire dossier zijn de Golfstaten helder. Volgens functionarissen geloven ze dat Iran een kernwapen nastreeft en dat de oorlog daar niets aan heeft veranderd. Ze willen dat een vredesdeal Iran verbiedt om uranium te verrijken of langeafstandsraketten te bezitten.

Tegelijk zijn de meeste Golfleiders tegen een hervatting van de gevechten. Ze willen dat de VS de diplomatieke route volgt, niet de militaire.

Libanon als smeermiddel

Een nieuwe ontwikkeling kan helpen. Trump kondigde donderdag een staakt-het-vuren van tien dagen aan tussen Israël en Libanon. Hezbollah werd daarbij niet genoemd, maar functionarissen stellen dat een bestand in Libanon de onderhandelingen met Iran kan vergemakkelijken.

Iran eist al weken dat Libanon wordt meegenomen in het bredere staakt-het-vuren. Door die eis deels in te willigen, ontstaat er mogelijk ruimte op andere dossiers.