Code oranje voor Nederlands financieel systeem: DNB slaat alarm

De Nederlandse financiële stabiliteit staat steeds verder onder druk door geopolitieke spanningen, cyberaanvallen en de snelle opkomst van kunstmatige intelligentie. Daarvoor waarschuwen zowel De Nederlandsche Bank (DNB) als het Centraal Planbureau (CPB).

Volgens DNB-president Olaf Sleijpen geldt nog altijd ‘code oranje’ voor het financiële systeem. Vooral digitale dreigingen en internationale conflicten kunnen volgens de toezichthouders grote economische schade veroorzaken.

Volgens DNB nemen de risico’s op cyberaanvallen snel toe doordat AI-technologie aanvallen goedkoper, sneller en moeilijker te bestrijden maakt. Tegelijkertijd zorgen oorlogen en geopolitieke spanningen voor onzekerheid op financiële markten en blijven energieprijzen kwetsbaar voor nieuwe schokken.

DNB ziet groeiende risico’s voor economie en banken

Volgens de centrale bank blijven geopolitieke spanningen momenteel de grootste bedreiging voor de economie. Conflicten in het Midden-Oosten kunnen energieprijzen langdurig hoog houden, wat weer leidt tot hogere inflatie en tragere economische groei.

Daarnaast waarschuwt DNB voor oplopende overheidsschulden, kwetsbaarheden op financiële markten en technische storingen binnen de financiële sector. Vooral cyberdreigingen krijgen steeds meer aandacht.

Sleijpen benadrukt dat Nederlandse banken voorlopig sterk genoeg zijn om economische schokken op te vangen. Uit een recente stresstest blijkt dat banken bestand zijn tegen zware verliezen door een langdurig conflict in het Midden-Oosten. Toch waarschuwt DNB dat de risico’s toenemen naarmate geopolitieke spanningen langer aanhouden.

Ook het CPB pleit daarom voor streng toezicht op financiële instellingen. Volgens CPB-directeur Pieter Hasekamp moeten Europa en Nederland juist vasthouden aan stevige regels voor banken en verzekeraars, ondanks internationale druk om regelgeving te versoepelen.

AI en cyberaanvallen vormen nieuw gevaar

Volgens DNB wordt digitale veiligheid een van de belangrijkste thema’s voor de komende jaren. Financiële instellingen moeten sneller kunnen reageren op cyberincidenten en technische storingen. De opkomst van AI zorgt er namelijk voor dat cyberaanvallen steeds geavanceerder worden.

De centrale bank pleit daarom voor meer Europese samenwerking rond digitale veiligheid en het delen van informatie over dreigingen. Vooral financiële instellingen en overheden zouden volgens DNB nauwer moeten samenwerken om grote verstoringen te voorkomen.

Naast cyberdreigingen maken DNB en het CPB zich ook zorgen over de snelle groei van zogenoemde private credit. Daarbij verstrekken niet-bancaire partijen leningen buiten het traditionele banksysteem om. Volgens de toezichthouders wordt het daardoor moeilijker om financiële risico’s goed in beeld te houden.

Uit onderzoek van DNB blijkt dat vooral verzekeraars hun investeringen in deze markt flink hebben uitgebreid. De blootstelling van de grootste Nederlandse verzekeraars aan private credit steeg de afgelopen vier jaar met ongeveer een derde tot ruim 16 miljard euro in 2025.

Stablecoins en hoge schulden blijven aandachtspunt

Ook stablecoins blijven volgens DNB en het CPB een risico voor de financiële stabiliteit. De markt voor deze digitale munten groeide de afgelopen jaren explosief naar ongeveer 300 miljard dollar wereldwijd.

Nederlandse huishoudens en financiële instellingen hebben voorlopig nog beperkte blootstelling aan stablecoins. Toch waarschuwt DNB dat de risico’s snel kunnen toenemen als de markt verder groeit.

Daarnaast blijven hoge overheidsschulden een belangrijk aandachtspunt. Vooral bij langdurig hoge rentes kunnen landen, bedrijven en consumenten in financiële problemen komen. Ook extreem weer en klimaatrisico’s kunnen volgens de toezichthouders steeds grotere economische schade veroorzaken.

Daarom benadrukken zowel DNB als het CPB dat stevige buffers, streng toezicht en meer Europese samenwerking noodzakelijk blijven om toekomstige economische schokken op te vangen.