ECB verhoogt rente voor het eerst sinds 2023 nu inflatie oploopt

De Europese Centrale Bank (ECB) heeft de rente voor het eerst in bijna drie jaar verhoogd. Volgens de centrale bank neemt de inflatiedruk toe en kan zij niet langer afwachten hoe het conflict tussen Israël en Iran zich ontwikkelt.

De depositorente werd verhoogd van 2 procent naar 2,25 procent, een stap waar economen en beleggers al rekening mee hielden. De financiële markten verwachten bovendien dat de ECB in september opnieuw een renteverhoging van een kwart procentpunt zal doorvoeren.

De centrale bank benadrukte opnieuw dat toekomstige besluiten afhankelijk blijven van de economische data en dat zij zich niet vooraf vastlegt op een bepaald rentepad. Wel stelde de ECB dat zij momenteel goed gepositioneerd is om de aanhoudende economische onzekerheid en geopolitieke risico’s het hoofd te bieden.

Inflatie blijft hardnekkig, economie verliest momentum

De ECB waarschuwde dat de vooruitzichten voor de eurozone steeds onzekerder worden. Volgens de centrale bank nemen de risico’s op hogere inflatie toe, terwijl de economische groei juist onder druk staat.

“De vooruitzichten blijven onzeker, met opwaartse risico’s voor de inflatie en neerwaartse risico’s voor de economische groei”, liet de ECB weten. Volgens de beleidsmakers hangt de uiteindelijke impact van het conflict in het Midden-Oosten af van de duur van de energiecrisis, de ontwikkeling van de olieprijzen en de mate waarin hogere kosten doorwerken naar de rest van de economie.

De renteverhoging is de eerste grote beleidsreactie van een centrale bank op de sterke stijging van de olieprijzen sinds het uitbreken van het conflict. Nu de oorlog al maanden voortduurt, groeit binnen de ECB de vrees dat de inflatie zich niet langer beperkt tot energie. Hogere prijzen dreigen steeds meer door te sijpelen naar andere sectoren van de economie, waardoor inflatie hardnekkiger kan blijken dan eerder gedacht.

Dat beeld komt ook naar voren in de nieuwste economische prognoses van de ECB. De centrale bank verwacht dat de inflatie de komende jaren hoger uitvalt dan eerder werd voorzien, voordat deze in 2028 terugkeert naar de doelstelling van 2 procent.

Tegelijkertijd illustreren de nieuwe ramingen het dilemma waar de ECB voor staat. Terwijl de inflatie bestrijden prioriteit blijft, remmen hogere rentetarieven en stijgende prijzen de economische activiteit af. Daardoor wordt verwacht dat de groei in de eurozone de komende jaren verder aan kracht verliest.

Lagarde ziet nieuwe inflatiegolf opdoemen

ECB-president Christine Lagarde waarschuwde dat de gevolgen van het conflict in het Midden-Oosten de komende maanden steeds zichtbaarder zullen worden in de Europese economie.

“De oorlog in het Midden-Oosten drukt op de bedrijvigheid, en enquêtes wijzen op een vertraging, vooral in de dienstensector”, zei Lagarde tijdens een persconferentie in Frankfurt. “De stijging van de energieprijzen jaagt de inflatie deze zomer verder op en houdt die tot in de eerste helft van 2027 ruim boven het doel.”

Volgens Lagarde staat de eurozone daarmee voor een lastige combinatie van afzwakkende groei en aanhoudende prijsdruk. Dat vergroot de uitdaging voor de ECB, die de inflatie onder controle wil krijgen zonder de economie verder af te remmen.

De centrale bank stond tijdens de vergadering in april al dicht bij een renteverhoging. In de aanloop naar het rentebesluit van deze week gaven zelfs enkele van de meest terughoudende beleidsmakers aan dat ingrijpen vrijwel onvermijdelijk was geworden.

Daarbij speelt ook het verleden een rol. Binnen de ECB liggen de herinneringen aan 2022 nog vers in het geheugen. Na de Russische invasie van Oekraïne schoot de inflatie naar recordniveaus en kreeg de centrale bank stevige kritiek omdat zij te laat reageerde. Uiteindelijk werd de depositorente opgevoerd tot 4 procent, voordat vanaf medio 2024 weer ruimte ontstond voor renteverlagingen.

Dit keer kijken beleidsmakers extra scherp naar de inflatieverwachtingen, die de afgelopen maanden opnieuw zijn opgelopen. Sommige ECB-bestuurders vrezen zelfs dat de grootste prijsdruk nog moet komen. Zij wijzen op mogelijke verstoringen van energievoorzieningen in de Golfregio en toenemende spanningen in mondiale aanvoerketens, factoren die de inflatie langer hoog kunnen houden dan momenteel wordt verwacht.

Markten reageren rustig, andere banken wachten af

De financiële markten reageerden opvallend rustig op het rentebesluit van de ECB. Europese staatsobligaties behielden hun eerdere winsten, terwijl de rente op de tienjarige Duitse staatslening met drie basispunten daalde naar 3,05 procent. Ook op de valutamarkt bleef een stevige reactie uit. De euro handelde vrijwel onveranderd rond 1,1538 dollar.

Terwijl de ECB besloot in te grijpen, kiezen andere grote centrale banken voorlopig voor een voorzichtiger koers. De Bank of Canada liet de rente woensdag ongemoeid en ook de Amerikaanse Federal Reserve en de Bank of England zullen volgende week naar verwachting geen wijzigingen doorvoeren.

De Bank of Japan vormt daarop een uitzondering. Daar wordt verwacht dat beleidsmakers doorgaan met de geleidelijke renteverhogingen die vorig jaar werden ingezet. Daarmee ontstaat een steeds duidelijker verschil tussen de aanpak van de ECB en die van andere grote centrale banken, die eerst willen afwachten hoe de economie en de inflatie zich de komende maanden ontwikkelen.