Europa’s energiecrisis escaleert: België heeft geen geld meer over

Het conflict tussen de VS, Israël en Iran sleept zich voort en zorgt voor groeiende spanning op de wereldmarkt. In Europa nemen de zorgen toe over wat dit betekent voor de economie. In België klinkt nu zelfs een duidelijke waarschuwing voor een crisis. Het land staat er namelijk zwakker voor dan bij eerdere crises.

België heeft geen buffer meer voor nieuwe energiecrisis

Tijdens de energiecrisis van 2022, die werd veroorzaakt door de Russische inval in Oekraïne, greep de Belgische overheid stevig in. Huishoudens kregen steun via premies, energietoelagen en kortingen op hun energierekening. Dat kostte de staat miljarden euro’s.

Nu lopen de olie- en gasprijzen opnieuw snel op. Alleen dit keer is het financiële vangnet vrijwel verdwenen. Door hoge tekorten en oplopende kosten is er nog maar weinig ruimte voor nieuwe steunmaatregelen.

Gouverneur Pierre Wunsch van de Nationale Bank van België is daar duidelijk over. In een interview bij het Belgische programma Terzake zegt hij: “Onze capaciteit om heel algemene maatregelen te nemen om de schok op te vangen voor de hele bevolking, dat is te duur en daarvoor hebben we de middelen niet meer.”

Dat betekent dat brede steun, zoals in 2022, niet meer haalbaar is. Alleen gerichte hulp voor kwetsbare groepen lijkt nog mogelijk.

Belgische economie richting recessie?

Hoewel de situatie momenteel nog niet zo ernstig is als tijdens de vorige crisis, neemt de onzekerheid wel snel toe. Wunsch waarschuwt dat een langdurig conflict grote gevolgen kan hebben voor de economie.

“Als de oorlog doorgaat… is het slechts een kwestie van tijd voordat de markten reageren,” zei hij tegen beleidsmakers.

De spanningen draaien vooral om de blokkade van de Straat van Hormuz. Sinds de aanvallen van de VS en Israël eind februari heeft Iran deze belangrijke route deels afgesloten. Via deze zeestraat wordt ongeveer 20 procent van de wereldwijde olie vervoerd, waardoor de impact op de energiemarkt enorm is.

Daardoor schieten de energieprijzen omhoog. Een vat olie kost inmiddels ruim 112 dollar. Voor de escalatie lag die prijs nog rond de 65 dollar. Dat is een stijging van meer dan zeventig procent.

Hogere energieprijzen raken direct de economie. Bedrijven betalen meer voor transport en productie. Consumenten houden minder geld over. Dat remt de groei en vergroot de kans op een recessie in België.

Ook internationaal klinken waarschuwingen. Larry Fink, topman van vermogensbeheerder BlackRock, stelt dat een olieprijs van 150 dollar kan leiden tot een wereldwijde recessie die jaren kan aanhouden.

Europa grijpt in, Nederland blijft afwachtend

In Europa bereiden landen zich al op verschillende manieren voor. De Europese Commissie roept op tot energiebesparing, zoals minder vliegen, minder autorijden en meer thuiswerken.

Sommige landen nemen al concrete maatregelen. Spanje is met een steunpakket van miljarden euro’s gekomen, met belastingverlagingen op energie en brandstof en steun voor huishoudens en bedrijven. Ook Italië verlaagde tijdelijk accijnzen op brandstof en ondersteunt bedrijven, vooral in de transportsector.

In Griekenland geldt een maximum op winstmarges voor brandstof en supermarkten. Daarmee wil de overheid voorkomen dat bedrijven extra winst maken tijdens de crisis.

Nederland kiest voorlopig een andere koers. Er zijn nog geen directe steunmaatregelen genomen.