Gaat AI echt massaal banen vernietigen? Economen zijn minder zeker

In Silicon Valley klinkt steeds vaker dezelfde waarschuwing dat kunstmatige intelligentie miljoenen banen gaat vernietigen.

Anthropic-topman Dario Amodei verwacht dat AI tegen 2030 mogelijk de helft van de instapbanen voor hogeropgeleiden kan vervangen. Ook Bill Gates waarschuwt dat er binnen tien jaar veel minder banen kunnen zijn.

Veel economen zijn daar voorlopig minder van overtuigd. Hun belangrijkste argument is dat vergelijkbare voorspellingen over automatisering in het verleden vaak veel te pessimistisch bleken.

Een beroemde studie uit 2013 waarschuwde bijvoorbeeld dat bijna de helft van alle Amerikaanse banen binnen ongeveer tien jaar kon verdwijnen. Dat gebeurde niet.

Nog weinig bewijs voor massale banenvernietiging

Ook nu is er nog nauwelijks bewijs dat AI op grote schaal banen vernietigt. Onderzoek van Yale vond in de Verenigde Staten nog geen duidelijke verschuiving in de samenstelling van beroepen door AI.

De OECD onderzocht daarnaast ongeveer 8.000 werkgevers in 13 landen. Slechts één op de tien bedrijven die AI gebruiken, zegt personeel te verminderen. Slechts ongeveer 1 procent doet dat voornamelijk vanwege AI.

Dat betekent niet dat er niets verandert. Vooral bij juniorfuncties in technologie lijkt de vraag af te nemen. AI kan ervaren werknemers productiever maken en eenvoudige taken overnemen die normaal door starters worden uitgevoerd.

Maar ook daar is de oorzaak niet duidelijk. Jongeren hadden al vóór de grote AI-doorbraak meer moeite om werk te vinden.

Een baan bestaat uit meer dan één taak

Een belangrijke nuance is dat AI meestal taken automatiseert, niet complete banen. Een consultant kan AI bijvoorbeeld gebruiken om analyses en presentaties te maken. Maar gesprekken met klanten, onderhandelingen en het meekrijgen van organisaties blijven veel moeilijker te automatiseren.

Daarom waarschuwen economen dat studies naar hoeveel banen aan AI zijn ‘blootgesteld’ vaak het werkelijke banenverlies overschatten.

Tegelijkertijd kan AI ook nieuwe banen creëren. Goedkopere juridische diensten kunnen bijvoorbeeld de vraag naar advocaten vergroten. Meer datacenters zorgen voor extra vraag naar technici. Hogere productiviteit kan bovendien leiden tot meer uitgaven aan zorg, onderwijs en andere arbeidsintensieve diensten.

De belangrijkste vraag is daardoor mogelijk niet of AI alle banen vernietigt. Veel waarschijnlijker is dat AI vooral verandert welke taken mensen uitvoeren, welke vaardigheden waardevol zijn en wie uiteindelijk van de productiviteitswinst profiteert.