Historische omslag: centrale banken bouwen dollarreserves af

De Amerikaanse dollar lijkt langzaam terrein te verliezen als belangrijkste reservemunt ter wereld. Voor het eerst verwachten meer centrale banken hun dollarbezit af te bouwen dan juist uit te breiden. Dat blijkt uit een nieuw onderzoek van denktank OMFIF onder negentig centrale banken, staatsinvesteringsfondsen en pensioenfondsen, die gezamenlijk ongeveer 10 biljoen dollar aan vermogen beheren.

De verschuiving komt op een moment waarop geopolitieke spanningen toenemen en het vertrouwen in de Verenigde Staten onder druk staat. Tegelijkertijd groeit de belangstelling voor goud en kleinere valuta, terwijl ook kunstmatige intelligentie een steeds grotere rol krijgt bij het beheer van reserves.

Dollar verliest terrein, goud wint aan populariteit

Volgens het onderzoek is dit de eerste keer dat centrale banken per saldo verwachten hun dollarreserves de komende tien jaar te verkleinen. De uitkomst past in een bredere trend waarbij steeds meer landen streven naar een minder afhankelijk internationaal financieel systeem.

Een direct alternatief voor de dollar is er voorlopig niet. De munt staat dit jaar zelfs hoger dankzij relatief hoge Amerikaanse rentes, de aanhoudende vraag naar Amerikaanse beleggingen en de vlucht naar veilige havens tijdens de spanningen tussen de Verenigde Staten en Iran.

Toch denkt 79 procent van de centrale banken dat het mondiale monetaire systeem zich ontwikkelt richting een multipolaire wereld, waarin meerdere valuta naast elkaar een belangrijke rol spelen.

Vooral goud profiteert van die ontwikkeling. Het edelmetaal is inmiddels in bezit van 82 procent van de ondervraagde centrale banken en staat volgens OMFIF centraal in hun reservestrategie. Op korte termijn is goud zelfs de belegging waarin centrale banken hun positie het vaakst willen uitbreiden.

Ook valuta zoals de Noorse kroon, de Nieuw-Zeelandse dollar en het Britse pond winnen voorzichtig aan populariteit. De euro en de Chinese yuan blijven eveneens in beeld, al zien centrale banken nog altijd structurele beperkingen die een grotere rol van beide valuta in de weg staan.

Centrale banken zetten vol in op AI

Naast veranderingen in de samenstelling van reserves laat het onderzoek ook zien dat centrale banken steeds vaker kunstmatige intelligentie inzetten. Meer dan twee derde verwacht de komende jaren meer gebruik te maken van AI, vooral voor data analyse en administratieve processen.

Vrijwel geen enkele centrale bank in ontwikkelde economieën vindt het huidige gebruik van AI voldoende. Tegelijkertijd blijft er een duidelijk verschil zichtbaar tussen rijke en opkomende economieën. Bijna negen op de tien centrale banken in ontwikkelde landen gebruiken AI al, tegenover minder dan de helft van de centrale banken in opkomende markten.

Ook staatsinvesteringsfondsen veranderen hun strategie. Zij vergroten vooral hun beleggingen in fysieke activa, zoals infrastructuur en vastgoed. Daarnaast groeit de belangstelling voor opkomende markten, terwijl de voorkeur voor ontwikkelde economieën juist afneemt.

Hoewel de Amerikaanse dollar voorlopig de dominante reservemunt blijft, laat het onderzoek zien dat steeds meer centrale banken zich voorbereiden op een wereld waarin die positie minder vanzelfsprekend is.