Irak opent olie-export via Hormuz en roept kopers op tot actie

Irak heeft handelaren en raffinaderijen geïnformeerd dat zij hun olieladingen kunnen ophalen. Dankzij een vrijstelling van Iran is de Straat van Hormuz weer toegankelijk voor Iraakse olie-export.

Het staatsoliebedrijf SOMO riep kopers zondag op om binnen 24 uur hun laadschema’s aan te leveren, inclusief details over schepen en gewenste volumes. Daarmee lijkt Bagdad snel te willen profiteren van de heropende route.

Eerste tanker is al door

De oproep volgde op een aankondiging van Iran in het weekend. Daarin werd bevestigd dat Irak is vrijgesteld van de scheepvaartbeperkingen rond de Straat van Hormuz. Kort daarna passeerde de eerste tanker de zeestraat. De Ocean Thunder vervoerde ongeveer een miljoen vaten Iraakse ruwe olie.

Volgens staatsoliebedrijf SOMO zijn alle laadterminals, waaronder die in Basrah, weer volledig operationeel. De impact van de eerdere afsluiting was groot. In maart kelderde de Iraakse olie-export met circa 97 procent tot gemiddeld slechts 99.000 vaten per dag, doordat de belangrijkste exportroute via Hormuz was geblokkeerd.

Kopers aarzelen nog

Ondanks de Iraanse vrijstelling blijven kopers voorzichtig. Aziatische afnemers vragen om meer duidelijkheid over de voorwaarden. Zo willen ze weten of Irak zelf tankers inzet voor het transport, wat extra zekerheid kan bieden.

Die terughoudendheid is begrijpelijk. Irak verkoopt olie vaak op basis van free-on-board. Dat betekent dat kopers zelf verantwoordelijk zijn voor het transport. Na weken van oorlog en aanhoudende spanningen in de regio is de bereidheid om commerciële schepen door de Straat van Hormuz te sturen beperkt.

Daarnaast ontbreekt duidelijkheid over de reikwijdte van de vrijstelling. Het is niet bekend of deze geldt voor alle schepen met Iraakse olie of alleen voor Iraakse tankers. Die onzekerheid maakt het voor rederijen lastig om de risico’s goed in te schatten.

Beperkte alternatieven

Buiten de Straat van Hormuz heeft Irak nauwelijks alternatieven voor zijn olie-export. De enige andere route loopt via een pijpleiding door Turkije naar de Middellandse Zeehaven Ceyhan. Die capaciteit is echter beperkt en kan bij lange na niet de miljoenen vaten per dag verwerken die normaal via de Golf worden verscheept.

Dat maakt de heropening van Hormuz cruciaal voor Irak. Het land is de op één na grootste olieproducent binnen de OPEC en zijn economie leunt vrijwel volledig op olie-inkomsten. Zonder toegang tot de zeestraat komt die inkomstenstroom direct onder druk te staan.

Voorzichtig positief voor de olieprijs

Als Iraakse olie weer op gang komt via de Golf, kan dat de druk op de krappe oliemarkt iets verlichten. Het scheepvaartverkeer door de Straat van Hormuz trekt inmiddels voorzichtig aan. Afgelopen weekend werd zelfs het hoogste zevendaagse gemiddelde gemeten sinds het begin van de oorlog.

Toch blijft het totale volume ver onder het niveau van vóór het conflict. Bovendien is de doorvaart nog altijd afhankelijk van Iraanse toestemming, waardoor de situatie snel kan omslaan. De naderende deadline van Trump op dinsdagavond vergroot die onzekerheid verder.