Iran biedt 5 jaar stop kernprogramma: Trump weigert, mogelijk donderdag weer aan tafel

De onderhandelingen tussen de VS en Iran zijn niet dood maar ook verre van rond. Terwijl de Amerikaanse marineblokkade van de Straat van Hormuz van kracht blijft, onthulde de New York Times maandag nieuwe details over wat er in Islamabad op tafel lag. De VS eisten dat Iran twintig jaar lang geen uranium verrijkt. Iran bood vijf jaar aan. Trump wees dat af.

Tegelijk beweren beide kanten dat de deur voor gesprekken openstaat. Volgens persbureau AP kan er al donderdag een nieuwe onderhandelingsronde plaatsvinden.

Twintig jaar versus vijf jaar

De kern van het conflict in de onderhandelingen wordt steeds duidelijker. De Verenigde Staten eisen dat Iran twintig jaar stopt met uraniumverrijking. Iran kwam maandag met een tegenvoorstel van vijf jaar, vergelijkbaar met een eerder bod uit februari.

Trump wees dat voorstel direct af. Daarnaast weigert Iran zijn voorraad hoogverrijkt uranium het land uit te laten brengen. Teheran is alleen bereid het uranium verder te verarmen, zodat het niet meer geschikt is voor kernwapens.

Het verschil tussen vijf en twintig jaar lijkt op papier overbrugbaar, maar raakt de kern van het wantrouwen. De VS vrezen dat Iran na vijf jaar alsnog doorgaat. Iran ziet een periode van twintig jaar juist als het opgeven van zijn nucleaire onafhankelijkheid.

Trump: “ze willen heel graag een deal”

Trump claimde maandag opnieuw dat Iran contact had opgenomen. Op het Witte Huis zei hij dat hij was gebeld door de juiste mensen en dat zij een deal willen sluiten. Details gaf hij niet.

Vicepresident Vance bevestigde bij Fox News dat er in Islamabad vooruitgang was geboekt en dat het goede gesprekken waren. Maar hij legde de bal nadrukkelijk bij Teheran. De Iraanse onderhandelaars toonden enige flexibiliteit maar bewogen niet voldoende, aldus Vance. Op de vraag of er vervolggesprekken komen, antwoordde hij dat die vraag het beste aan Iran gesteld kan worden.

Iran houdt de deur open

Vanuit Iran kwamen gemengde signalen. Teheran gaf de VS de schuld van het klappen van de gesprekken, maar liet de deur open voor verdere onderhandelingen. President Pezeshkian zei dat Iran bereid is om gesprekken voort te zetten binnen een kader van internationaal recht.

De toon is voorzichtiger dan na eerdere rondes. Beide kanten lijken te beseffen dat de tijd dringt. Het staakt-het-vuren loopt volgende week af en zonder een nieuw akkoord dreigt een terugkeer naar actieve vijandelijkheden.

Blokkade blijft, Saudi-Arabië maakt zich zorgen

Ondertussen blijft de marineblokkade van kracht. De VS onderscheppen alle schepen van en naar Iraanse havens. Neutrale schepen mogen passeren maar kunnen worden doorzocht.

Saudi-Arabië dringt er bij Washington op aan om de blokkade te stoppen. Volgens de Wall Street Journal vrezen Arabische officials dat de blokkade Iran juist kan aanzetten tot escalatie en verstoring van andere scheepvaartroutes in de regio.

Donderdag mogelijk nieuwe gesprekken

Als beide kanten hun woorden omzetten in daden, kan er donderdag al een nieuwe onderhandelingsronde plaatsvinden. De inzet is duidelijk: een akkoord bereiken voordat het staakt-het-vuren volgende week afloopt.

De afstand tussen vijf en twintig jaar is groot. Maar het feit dat Iran überhaupt een concreet tegenvoorstel doet over het kernprogramma is nieuw. Of dat genoeg is om Trump te bewegen, hangt af van wat er de komende dagen achter de schermen gebeurt.