Iran sluit Hormuz weer na aanval Israël op Libanon: staakt-het-vuren op losse schroeven

Het staakt-het-vuren tussen de VS en Iran staat al op de eerste dag onder druk. Israël voerde woensdag zijn grootste operatie tegen Hezbollah uit sinds het begin van de oorlog, met aanvallen op meer dan 100 doelen in Libanon in tien minuten tijd.

Iran dreigde zich uit de deal terug te trekken als Israël doorgaat met aanvallen in Libanon. De Straat van Hormuz bleef grotendeels geblokkeerd.

Libanon wel of niet onderdeel van de deal?

De kernvraag is of het staakt-het-vuren ook geldt voor Libanon, waar Israël een parallelle oorlog voert tegen de door Iran gesteunde Hezbollah-militie. Pakistan en Iran stellen dat Libanon onder de deal valt. Trump en de Israëlische premier Netanyahu zeggen van niet.

Trump noemde de gevechten in Libanon in een interview met PBS een apart gevecht dat de bredere overeenkomst niet ondermijnt. Maar Iran ziet dat anders. Volgens het semi-officiële Iraanse persbureau Tasnim trekt Teheran zich uit het akkoord terug als Israël doorgaat met aanvallen in Libanon.

Olietankers gestopt, aanvallen gaan door

Na de Israëlische aanvallen op Libanon meldde het Iraanse persbureau Fars dat de doorvaart van olietankers door de Straat van Hormuz opnieuw is stilgelegd. Dat ondermijnt direct de kern van het staakt-het-vuren, dat juist bedoeld was om de zeestraat te heropenen.

Ondertussen gingen de gevechten in de hele regio door. Koeweit, Bahrein, de VAE en Israël meldden woensdag allemaal raketaanvallen. Een drone raakte de Saudische oliepijpleiding naar de Rode Zee. De Pakistaanse premier Sharif sprak op sociale media van schendingen die de geest van het vredesproces ondermijnen.

Olie daalt 17% maar herstelt deels

De olieprijs daalde woensdag aanvankelijk met meer dan 17 procent op het nieuws over het staakt-het-vuren. Maar na de berichten over gestopte tankers en aanhoudende aanvallen liep de prijs weer wat op.

Beleggers blijven nerveus. De belofte van heropening van Hormuz staat op papier, maar de realiteit op de grond wijst op voortdurende verstoringen.

Beide kanten claimen overwinning

Zowel de VS als Iran presenteren het staakt-het-vuren als een overwinning, maar de verschillen blijven groot. Iran eist volledige sanctieverlichting en beëindiging van alle regionale conflicten. Trump claimde woensdag dat Iran een regimewisseling heeft doorgemaakt, hoewel daar geen enkel teken van is.

Trump gaf ook tegenstrijdige signalen over de onderhandelingsbasis. Dinsdagavond zei hij dat de gesprekken zouden beginnen op basis van Irans tienpuntenvoorstel. Woensdag stelde hij dat het Amerikaanse vijftienpuntenplan als uitgangspunt dient.

Volgens Mona Yacoubian van het Center for Strategic and International Studies is het feit dat Iran de doorvaart door Hormuz mag coördineren met zijn eigen strijdkrachten een enorme concessie als de VS daarmee akkoord gaan.

Pakistan stelde voor om later deze week onderhandelingen te starten in Islamabad. Trump zei dat gesprekken zeer snel kunnen beginnen. Maar met aanhoudende gevechten, een geblokkeerde zeestraat en fundamentele onenigheid over de reikwijdte van de deal, is het de vraag of er iets overblijft om over te onderhandelen.