Is Trumps plan om diesel uit Rusland te importeren legaal?

President Donald Trump wil Russische diesel naar de Verenigde Staten halen om de hoge brandstofprijzen te verlagen. Met de verkiezingen van 3 november in aantocht probeert hij de onvrede onder Amerikaanse kiezers weg te nemen.

Maar zijn afspraak met de Russische president Vladimir Poetin stuit op een groot probleem: volgens juristen is de import mogelijk in strijd met de Amerikaanse wet.

Trump sluit omstreden dieseldeal met Rusland

De dieselprijzen in de Verenigde Staten zijn flink gestegen door de oorlog met Iran. Door verstoringen in de Perzische Golf kunnen minder olieproducten worden vervoerd, waardoor het aanbod onder druk staat.

Trump kondigde daarom op 9 oktober een overeenkomst met Poetin aan. Rusland zou ongeveer 2,2 miljoen vaten diesel beschikbaar stellen voor de Amerikaanse en internationale markt. In de maanden daarna zouden meer leveringen volgen.

Dat is een opvallende stap. Sinds juli beperkt Rusland zelf de export van onder meer diesel en benzine, mede vanwege Oekraïense aanvallen op Russische energie-installaties.

Om de leveringen mogelijk te maken, verleende het Amerikaanse ministerie van Financiën op 9 oktober een uitzondering op bestaande sancties.

Een week later zette Trump nog een stap. Op 16 oktober schortte hij nieuwe importheffingen op Russische energieproducten op. Die zouden volgens een onlangs aangenomen wet vanaf 18 oktober oplopen tot 500 procent.

Volgens Trump is die uitzondering in het nationale belang van de Verenigde Staten.

Amerikaanse wet verbiedt import Russische diesel

Toch is daarmee niet ieder juridisch obstakel verdwenen. Een Amerikaanse wet uit 2022 verbiedt namelijk de import van Russische olieproducten, waaronder diesel.

De Ending Importation of Russian Oil Act werd ingevoerd na de Russische invasie van Oekraïne. De president mag het verbod alleen beëindigen wanneer aan strenge voorwaarden is voldaan.

Zo moet Rusland instemmen met de terugtrekking van zijn troepen en het beëindigen van de vijandelijkheden in Oekraïne. Ook mag Rusland geen directe militaire bedreiging meer vormen voor NAVO-landen. Daarnaast moet de Amerikaanse president het Congres raadplegen en formeel aan de wettelijke voorwaarden voldoen.

Van een dergelijke overeenkomst met Oekraïne is geen sprake.

Een groep Republikeinse en Democratische senatoren stelt daarom dat Trumps besluit tegen de wet ingaat. Ook Democratisch afgevaardigde Lloyd Doggett beschuldigt de president van het overtreden van de Amerikaanse wet.

Jurist Peter Harrell, verbonden aan Georgetown University, deelt die zorgen. Volgens hem mag Trump eerdere presidentiële sancties aanpassen, maar niet zomaar een importverbod opheffen dat door het Congres is vastgesteld.

Hij zou Amerikaanse energiebedrijven daarom afraden om gebruik te maken van de nieuwe uitzondering.

Russische diesel verlaagt brandstofprijzen mogelijk nauwelijks

Ook politiek ligt de afspraak gevoelig. Oekraïne en verschillende Amerikaanse parlementariërs vrezen dat Rusland de extra inkomsten uit energieverkopen kan gebruiken om de oorlog tegen Oekraïne te financieren.

Een groep Democraten en een Republikein diende op 16 oktober een wetsvoorstel in om de dieselimport tegen te houden. De kans dat dit voorstel wordt aangenomen, lijkt voorlopig klein. Republikeinen controleren beide kamers van het Congres en Trump kan een nieuwe wet tegenhouden met een veto.

Volgens Harrell is het bovendien onwaarschijnlijk dat de Amerikaanse regering zelf tegen de leveringen zal optreden. Daardoor kunnen de importen mogelijk doorgaan, ondanks de juridische bezwaren.

De vraag is ondertussen hoeveel Amerikaanse automobilisten van de afspraak zullen merken.

Energie-experts verwachten dat extra Russische diesel de wereldmarkt enigszins kan ontlasten. De hoeveelheden die Trump heeft aangekondigd, zijn echter relatief klein.

Het grootste probleem blijft de oorlog in het Midden-Oosten, waardoor belangrijke raffinagecapaciteit en aanvoerroutes niet volledig beschikbaar zijn.

Daar komt bij dat Russische raffinaderijen kwetsbaar blijven voor Oekraïense aanvallen. Als de productie opnieuw wordt geraakt, kan Moskou besluiten de export van diesel weer te beperken.