Japanse renteprobleem loopt verder uit de hand: hoogste punt sinds 1996 aangetikt

De rente loopt wereldwijd hard op en dat zorgt voor nieuwe onzekerheid rond Bitcoin (BTC). In Japan bereikte de rente op tienjarige staatsobligaties het hoogste niveau in ongeveer dertig jaar. Tegelijkertijd steeg de Amerikaanse tienjaarsrente tot boven de vijf procent.

Voor de Bitcoin koers is vooral die combinatie belangrijk. Hogere rentes maken veilige staatsobligaties aantrekkelijker en lenen duurder. Bovendien dreigt in Japan een belangrijke bron van goedkoop kapitaal langzaam op te drogen.

Japanse rente schiet omhoog na besluit centrale bank

De rente op Japanse staatsobligaties met een looptijd van tien jaar steeg met 10 basispunten naar 3,075 procent. Dat is het hoogste niveau sinds augustus 1996.

Ook kortere looptijden kregen een flinke tik. De vijfjaarsrente steeg met 10 basispunten naar een recordniveau van 2,375 procent.

De beweging volgde tijdens de eerste Japanse handelssessie sinds de Bank of Japan (BoJ) haar beleidsrente verhoogde van 1 naar 1,25 procent. Vanwege feestdagen bleven de Japanse financiële markten daarna enkele dagen gesloten.

De verkoop bleef niet beperkt tot obligaties met kortere looptijden. De twintigjaarsrente steeg met 8 basispunten naar 3,9 procent. Het rendement op dertigjarige staatsobligaties liep met 6 basispunten op naar 4,13 procent.

Als staatsobligaties worden verkocht, daalt hun prijs en stijgt doorgaans het rendement. De huidige beweging wijst erop dat beleggers rekening houden met een langere periode van hogere rentes in Japan.

BoJ-gouverneur Kazuo Ueda heeft bovendien aangegeven dat verdere renteverhogingen mogelijk zijn. De centrale bank probeert de aanhoudende prijsstijgingen in Japan onder controle te krijgen.

Opvallend genoeg verzwakte de Japanse yen na het rentebesluit. De Japanse autoriteiten hielden de ontwikkelingen op de valutamarkt vervolgens nauwlettend in de gaten.

“De rentetarieven worden wereldwijd herzien en de Japanse rentetarieven zijn bijzonder laag”, zei Masayuki Koguchi, executive chief fund manager bij Mitsubishi UFJ Asset Management, tegen Reuters.

Volgens Koguchi kan negatief nieuws onder deze omstandigheden een versnelde verkoop van Japanse staatsobligaties veroorzaken.

Waarom Japan plotseling belangrijker wordt voor de Bitcoin koers

Een hogere Japanse rente betekent niet automatisch dat de Bitcoin koers daalt. Toch volgen cryptobeleggers de Bank of Japan nauwlettend. Dat heeft vooral te maken met de zogenoemde carry trade.

Bij deze strategie lenen beleggers geld in een land waar de rente laag is. Dat geld wordt vervolgens geïnvesteerd in beleggingen die naar verwachting een hoger rendement opleveren.

Japan was jarenlang bijzonder aantrekkelijk voor deze strategie. Grote beleggers konden goedkoop yen lenen en dat kapitaal vervolgens elders inzetten.

Dat verandert nu. Door de renteverhogingen van de Bank of Japan wordt lenen in yen duurder. Sommige beleggers kunnen daardoor besluiten hun posities te verkleinen.

Dat kan uiteindelijk ook Bitcoin raken. Wanneer grote partijen tegelijkertijd risicovolle beleggingen verkopen, verdwijnt kapitaal uit verschillende financiële markten.

Jamie Elkaleh, hoofd marketing bij Bitget Wallet, stelde eerder dat de Amerikaanse Federal Reserve (Fed) voorlopig belangrijker blijft voor Bitcoin dan de Bank of Japan. Het Amerikaanse rentebeleid heeft een veel directere invloed op de beschikbaarheid van dollars binnen het wereldwijde financiële systeem.

Japan vormt volgens hem echter wel een risico dat beleggers niet moeten onderschatten.

Voorlopig lijkt een herhaling van de onrust uit augustus 2024 niet aan de orde. Destijds zorgde de afbouw van de yen carry trade voor flinke bewegingen op internationale financiële markten.

De yen speelt daarbij een belangrijke rol. Een sterke stijging van de Japanse munt kan carry trades pijnlijk maken. Beleggers die eerder goedkoop yen leenden, hebben dan meer geld nodig om hun leningen af te lossen. Dat kan hen dwingen andere beleggingen te verkopen.

Ditmaal gebeurt voorlopig het tegenovergestelde. De yen werd na het jongste rentebesluit juist zwakker. Daarmee is het directe risico op een plotselinge golf van gedwongen verkopen kleiner.

Japanse beleggers krijgen aantrekkelijk alternatief in eigen land

De hogere Japanse rente kan via een andere route wel gevolgen krijgen voor internationale markten.

Japanse banken, pensioenfondsen en vermogensbeheerders kunnen tegenwoordig namelijk een aanzienlijk hoger rendement behalen op staatsobligaties in eigen land.

Begin september kwam de Japanse tienjaarsrente al kort boven de drie procent uit. BlackRock onderzocht daarop wat er zou kunnen gebeuren als Japanse instellingen meer kapitaal in eigen land houden.

Na het afdekken van valutarisico leverden Amerikaanse tienjarige staatsobligaties voor Japanse beleggers ongeveer twee procent op. Japanse staatsobligaties boden tegelijkertijd een rendement van ongeveer drie procent.

Daardoor wordt het relatief minder aantrekkelijk om nieuw geld naar Amerikaanse staatsobligaties te sturen.

BlackRock rekende een hypothetisch scenario door waarin vijf procent van het Japanse bezit aan Amerikaanse staatsobligaties wordt verplaatst naar binnenlandse beleggingen.

Japan bezit ongeveer 1,1 biljoen dollar aan Amerikaanse staatsobligaties. Een verschuiving van vijf procent zou daarom neerkomen op ongeveer 55 miljard dollar.

Dat bedrag is nadrukkelijk geen voorspelling. BlackRock rekende alleen door wat er in zo’n scenario zou kunnen gebeuren.

Ook Fitch Ratings wees erop dat hogere Japanse rentes instellingen kunnen aansporen meer geld in eigen land te houden. De kredietbeoordelaar verwachtte echter geen grootschalige verkoop van bestaande buitenlandse obligaties.

Amerikaanse rente boven vijf procent zorgt voor extra druk

Japan is ondertussen niet de enige bron van onzekerheid. Ook in de Verenigde Staten lopen de rentes hard op.

Amerikaanse staatsobligaties kwamen onder verkoopdruk nadat economische cijfers sterker uitvielen dan verwacht. Daardoor groeide de vrees dat de inflatie langer hoog blijft en de Federal Reserve opnieuw de rente moet verhogen.

De voorlopige Amerikaanse Composite PMI Output Index van S&P Global steeg in september van 56 naar 58,4 punten. Daarmee bereikte de graadmeter voor de Amerikaanse bedrijfsactiviteit het hoogste niveau sinds juli 2021.

De renteverwachtingen veranderden vrijwel direct. Volgens Reuters steeg de door Fed Funds-futures ingeprijsde kans op een renteverhoging in oktober van 53 naar 66 procent.

Daar kwam een tegenvallende veiling van vijfjarige Amerikaanse staatsobligaties bovenop. De Amerikaanse overheid bracht voor 70 miljard dollar aan obligaties naar de markt, maar de vraag viel tegen.

De Amerikaanse tienjaarsrente steeg vervolgens met bijna 14 basispunten naar 5,106 procent. Daarmee werd het hoogste niveau sinds 2007 bereikt. De tweejaarsrente liep met ruim 11 basispunten op naar 4,891 procent.

Tegelijkertijd steeg de Amerikaanse dollar naar het hoogste niveau in bijna twee maanden.

Waarom hogere rente slecht nieuws kan zijn voor Bitcoin

Voor de Bitcoin koers kan een langdurig hoge rente voor tegenwind zorgen.

Wanneer Amerikaanse staatsobligaties ongeveer vijf procent rendement bieden, krijgen beleggers een aantrekkelijk alternatief voor risicovollere beleggingen. De noodzaak om risico te nemen met bijvoorbeeld aandelen of crypto wordt daardoor kleiner.

Een hogere rente maakt lenen bovendien duurder. Er is dan minder goedkoop geld beschikbaar om mee te beleggen. Markten die sterk reageren op veranderingen in de wereldwijde liquiditeit kunnen daar last van krijgen.

Bitcoin voelde die druk eerder deze maand al. Begin september handelde BTC rond 77.500 dollar. Zorgen over de oplopende obligatierentes drukten toen op het marktsentiment, ondanks positieve kapitaalstromen richting Amerikaanse spot Bitcoin ETF’s.

Voorlopig zijn er geen duidelijke aanwijzingen dat de hogere Japanse rente rechtstreeks grote verkoopdruk op Bitcoin veroorzaakt. Beleggers letten vooral op twee risico’s.

Het eerste is een grootschalige afbouw van met yen gefinancierde carry trades. Het tweede is een verschuiving waarbij Japanse institutionele beleggers meer kapitaal in eigen land houden.

Geen van beide ontwikkelingen heeft tot nu toe voor een grote schok op de cryptomarkt gezorgd.

Voor grote beleggers telt bovendien meer dan alleen het nominale rendement. Valutarisico’s, kosten voor het afdekken daarvan, liquiditeit, regelgeving en de gewenste looptijd spelen eveneens mee.

Daarom blijft de Federal Reserve voorlopig de belangrijkste macro-economische factor voor Bitcoin. De Amerikaanse tienjaarsrente staat boven de vijf procent, de dollar staat rond het hoogste niveau in bijna twee maanden en beleggers houden opnieuw serieus rekening met een renteverhoging.

Japan voegt daar wel een nieuw risico aan toe. De rente stijgt vanaf historisch lage niveaus, waardoor Japanse staatsobligaties aantrekkelijker worden voor binnenlandse beleggers.

Katsutoshi Inadome, senior strateeg bij Sumitomo Mitsui Trust Asset Management, wees tegenover Reuters daarnaast op zorgen dat de Bank of Japan mogelijk te langzaam reageert op de hogere prijzen.

Ook het economische beleid van premier Sanae Takaichi zorgt voor onzekerheid. Haar economische plannen, waarin groei centraal staat, veroorzaakten eerder al onrust op de Japanse obligatiemarkt.

Voor Bitcoin wordt daarom niet alleen het volgende rentebesluit van de Federal Reserve belangrijk. Vooral een plotseling sterkere yen of een duidelijke verschuiving van Japans kapitaal naar binnenlandse beleggingen kan opnieuw voor onrust zorgen op internationale financiële markten.