Minister Sjoerdsma naar Washington om ASML te beschermen tegen Amerikaanse chipwet

De Nederlandse overheid probeert in Washington een nieuwe Amerikaanse chipwet af te zwakken die grote gevolgen kan hebben voor ASML. Minister Sjoerd Sjoerdsma voert gesprekken met Amerikaanse topfunctionarissen over de Match Act, een wetsvoorstel dat de Verenigde Staten meer invloed geeft op de export van chiptechnologie door buitenlandse bedrijven.

Daarbij staat vooral ASML centraal. Het bedrijf uit Veldhoven werd tijdens eerdere hoorzittingen in het Congres expliciet genoemd vanwege de verkoop van DUV-chipmachines aan China. Mocht de wet worden aangenomen, dan kan dat de toegang van ASML tot een belangrijke afzetmarkt verder onder druk zetten.

Nieuwe Amerikaanse wet kan ASML verder onder druk zetten

De Match Act is een opvallend wetsvoorstel dat steun krijgt van zowel Republikeinen als Democraten. Het voorstel moet de Amerikaanse overheid meer mogelijkheden geven om exportbeperkingen af te dwingen buiten de eigen landsgrenzen.

Daarmee richt de wet zich niet alleen op Amerikaanse bedrijven, maar ook op buitenlandse ondernemingen die volgens Washington bijdragen aan de technologische ontwikkeling van strategische rivalen zoals China.

ASML geldt daarbij als een belangrijk doelwit. Het bedrijf uit Veldhoven levert nog altijd DUV-chipmachines aan Chinese klanten. Hoewel deze systemen minder geavanceerd zijn dan de nieuwste EUV-machines, spelen ze nog steeds een cruciale rol bij de productie van moderne halfgeleiders.

Als de Match Act wordt aangenomen, zouden de Verenigde Staten meer druk kunnen uitoefenen om ook deze export verder aan banden te leggen. Dat kan de toegang van ASML tot een van zijn belangrijkste afzetmarkten verder beperken.

Nederland verzet zich tegen Amerikaanse inmenging

Den Haag heeft de afgelopen maanden meerdere keren bezwaar gemaakt tegen de Match Act. Volgens de Nederlandse regering gaat het wetsvoorstel een stap te ver doordat de Verenigde Staten proberen invloed uit te oefenen op exportbesluiten van bedrijven buiten de eigen landsgrenzen.

Nederland en de Europese Unie hanteren een landenneutraal exportbeleid, waarbij overheden zelf bepalen welke technologie wel of niet mag worden uitgevoerd. Het idee dat Washington via Amerikaanse wetgeving die beslissingen kan beïnvloeden, stuit daarom op weerstand in zowel Den Haag als Brussel.

Vooral het extraterritoriale karakter van de wet ligt gevoelig. Als de Match Act wordt aangenomen, zouden de Verenigde Staten in theorie meer druk kunnen uitoefenen op Europese bedrijven en overheden om hun exportbeleid aan te passen aan Amerikaanse geopolitieke belangen.

In een eerdere brief aan de Tweede Kamer maakte minister Sjoerdsma al duidelijk dat Nederland fundamentele bezwaren heeft tegen deze aanpak. Het bezoek aan Washington moet ervoor zorgen dat die boodschap ook op het hoogste niveau in de Amerikaanse regering wordt gehoord.

Gesprekken met Amerikaanse topfunctionarissen

Tijdens zijn bezoek voert Sjoerdsma gesprekken met verschillende invloedrijke beleidsmakers in Washington. Op de agenda staan onder meer ontmoetingen met de Amerikaanse minister van Handel Howard Lutnick en Francis Brooke, onderminister van Financiën. Ook gesprekken met leden van het China-comité van het Huis van Afgevaardigden behoren tot de mogelijkheden.

Met de reis probeert Nederland opnieuw duidelijk te maken welke gevolgen de Match Act kan hebben voor Europese bedrijven en het Nederlandse exportbeleid. Den Haag wil voorkomen dat Amerikaanse regelgeving indirect gaat bepalen welke technologie Nederlandse bedrijven aan het buitenland mogen verkopen.

Tegelijkertijd is onduidelijk hoeveel invloed de eerdere Nederlandse bezwaren hebben gehad binnen de regering van Donald Trump. Juist daarom probeert Sjoerdsma de zorgen nu rechtstreeks onder de aandacht te brengen van de belangrijkste Amerikaanse besluitvormers.

Nederland balanceert tussen VS en China

De timing van het bezoek is opvallend. Tegelijkertijd heeft Washington Nederland uitgenodigd om deel te nemen aan Pax Silica, een samenwerkingsverband tussen de Verenigde Staten, Europa, Japan en Zuid-Korea dat zich richt op de wereldwijde chipketen.

Dat plaatst Nederland in een lastige positie. Aan de ene kant wil Den Haag samenwerken met bondgenoten op het gebied van technologie en veiligheid. Aan de andere kant blijft China een belangrijke afzetmarkt voor ASML.

Vooral de verkoop van DUV-systemen levert nog altijd miljarden op voor het bedrijf uit Veldhoven.