Nederlandse automobilist dreigt rekening te betalen voor Trumps dieselplan

Donald Trump wil Amerikanen goedkoper laten tanken door belastingvrije rode diesel toe te staan op de openbare weg. Dat levert Amerikaanse automobilisten direct voordeel op, maar kan aan de andere kant van de oceaan juist voor hogere kosten zorgen.

Energie-econoom Machiel Mulder van de Rijksuniversiteit Groningen waarschuwt dat de maatregel de wereldwijde vraag naar diesel hoog kan houden. Omdat de internationale dieselmarkt al krap is, kunnen uiteindelijk ook Nederlandse automobilisten dat merken aan de pomp.

Trump maakt belastingvrije diesel beschikbaar

Rode diesel is in feite dezelfde brandstof als gewone diesel. Het belangrijkste verschil is de rode kleurstof, waarmee zichtbaar wordt gemaakt dat over de brandstof geen federale brandstofbelasting is betaald.

Normaal gesproken is rode diesel in de Verenigde Staten bedoeld voor bijvoorbeeld landbouwmachines en andere voertuigen die niet op de openbare weg rijden. Trump heeft die beperking via een decreet opgeheven. Daarmee wil hij de gevolgen van de hoge brandstofprijzen voor Amerikanen verzachten.

Volgens Mulder klinkt dat aantrekkelijk, maar verschuift de rekening vooral. “Voor de economie is het niet meteen goed, want het leidt alleen maar tot subsidie voor iedereen die diesel gebruikt in eerste instantie”, zegt de econoom.

De maatregel kost de Amerikaanse overheid belastinginkomsten. Tegelijkertijd verdwijnt voor consumenten een deel van de prikkel om minder brandstof te gebruiken. De vraag naar diesel kan daardoor hoog blijven.

“We besparen daarmee geen kosten, of de Amerikanen besparen geen kosten, want de overheid geeft geld aan de burgers”, aldus Mulder. “Het kost de overheid geld. Dus per saldo word je niet rijker.”

Rode diesel kan juist duurder worden

Er speelt nog een ander probleem. Nu rode diesel voor een veel grotere groep Amerikanen aantrekkelijk wordt, kan de vraag naar deze brandstof sterk toenemen.

“De prijs van diesel zal gaan stijgen in de Verenigde Staten hierdoor”, verwacht Mulder. Rode diesel wordt volgens hem aantrekkelijk door het belastingvoordeel, waarna meer automobilisten dezelfde brandstof willen gebruiken.

Dat kan juist nadelig uitpakken voor groepen die al langer van rode diesel afhankelijk zijn. Denk bijvoorbeeld aan Amerikaanse boeren. Zij krijgen mogelijk te maken met hogere brandstofprijzen doordat ze plotseling moeten concurreren met veel meer gebruikers.

Het belastingvoordeel dat Amerikaanse automobilisten ontvangen, betekent daardoor niet automatisch dat de totale kosten voor de economie dalen. De overheid loopt inkomsten mis, terwijl een hogere vraag tegelijkertijd druk kan zetten op de marktprijs.

Ook Nederlandse dieselprijs kan stijgen

De gevolgen kunnen verder reiken dan de Verenigde Staten. Diesel wordt internationaal verhandeld en de wereldwijde markt is volgens Mulder al schaars. Spanningen rond de aanvoer en overslag vanuit het Midden-Oosten, waaronder de situatie rond de Straat van Hormuz, vergroten die druk.

Wanneer Amerikaanse automobilisten dankzij het belastingvoordeel minder reden hebben om hun dieselverbruik terug te schroeven, blijft de vraag vanuit de Verenigde Staten hoger dan anders het geval zou zijn.

“Daardoor is de wereldwijde vraag ook hoger en dat heeft een prijsopdrijvend effect”, zegt Mulder. “En die dieselmarkt is schaars, dus ook hier zal de prijs oplopen.”

Daarmee kan een maatregel die bedoeld is om Amerikaanse huishoudens op korte termijn te helpen uiteindelijk ook Nederlandse automobilisten raken. Hoe sterk dat effect wordt, hangt af van de ontwikkeling van de internationale dieselmarkt en de vraag naar brandstof in de Verenigde Staten.