Ook in Nederland stijgen de rentelasten en dat kost de schatkist miljarden extra

De rentelasten van Nederland lopen hard op, en de oorlog in Iran versnelt dat. Het kabinet kreeg de begroting gisteren pas na een marathonsessie rond, terwijl er straks jaarlijks een veelvoud naar geldschieters verdwijnt. En dat is geld dat dus niet aan andere zaken kan worden uitgegeven.

Goedkope leningen lopen massaal af

Nederland betaalde vorig jaar 8,5 miljard euro rente over geld dat op de kapitaalmarkt is geleend. In 2035 is dat opgelopen tot bijna 30 miljard euro per jaar.

Dat becijferde RaboResearch, het economisch bureau van Rabobank, op verzoek van de NOS. Zonder de rentestijging van de afgelopen maanden was het zo’n 27 miljard geweest.

Bij elkaar opgeteld gaat het tussen 2026 en 2035 om 17 miljard euro extra aan rentelasten. Dat is ruim 2.000 euro per Nederlands huishouden.

De komende zes jaar loopt voor bijna 150 miljard euro aan staatsobligaties af waarover Nederland minder dan 1 procent rente betaalt. Die moeten worden vervangen tegen de rente van vandaag. Dat wordt ook wel herfinancieren genoemd.

Wat doet Iran met de rente?

De oorlog jaagt de inflatie aan en dat werkt door in de rente. Brandstof wordt duurder nu de Straat van Hormuz dicht zit, de vaarroute waar veel olietankers doorheen moeten.

Beleggers eisen dan meer vergoeding, want geld dat minder waard wordt moet meer opleveren.

Voor Nederland liep de rente de afgelopen maanden op met 20 tot 60 basispunten, oftewel 0,2 tot 0,6 procentpunt.

Op een tienjarige staatsobligatie vragen de markten nu zo’n 3,3 procent. Vijf jaar geleden was dat 0,2 procent. Nederland is daarmee nog goedkoop uit, want Frankrijk betaalt ruim 4 procent. Dat komt doordat de schuld daar bijna drie keer zo groot is ten opzichte van de economie. Ook die onzekerheid werkt door in de prijs.

Rentelasten knellen de begroting

Lange tijd viel de rekening mee, mede door de lage staatsschuld. Die zakte van ruim 60 procent van de economie in 2015 naar 44 procent vorig jaar.

Die daling is voorbij. Door hogere uitgaven aan zorg en sociale zekerheid en door de rentelasten zelf komt het percentage in 2034 weer boven de 50 procent, rekende het Centraal Planbureau uit.

Dat knelt nu al.

D66, VVD en CDA onderhandelden een weekend lang over ruim 6 miljard euro aan bezuinigingen op de sociale zekerheid voordat het akkoord er gisteren lag.

Rabobank-econoom Frank van Es noemt het politieke afwegingen. “Maar de kans op een sneeuwbaleffect waarin Nederland straks geld moet lenen om de rente te betalen, is door hogere kapitaalmarktrentes toegenomen.”

Premier Rob Jetten en minister van Financiën Eelco Heinen presenteren de cijfers op Prinsjesdag, 15 september.