S&P 500 stijgt 12 procent, maar onderliggend groeit een groot gevaar

De S&P 500 staat in 2026 ruim 12 procent hoger. Op het eerste gezicht lijkt dat een gezonde bullmarkt. De index sloot vrijdag op 7.711 punten en wordt opnieuw gedragen door technologie, AI en een sterke risicobereidheid.

Toch waarschuwt een column in The Wall Street Journal dat de huidige markt misschien niet het meest lijkt op 1999, maar op 1901.

Dat klinkt vreemd, maar de vergelijking draait niet om waarderingen alleen. Het gaat vooral om speculatie, hefboom en liquiditeit.

Handel wordt steeds korter en agressiever

In 1901 bereikte de omloopsnelheid op de New York Stock Exchange 319 procent. Dat betekent dat de volledige markt gemiddeld iedere vier maanden van eigenaar wisselde.

Daaromheen ontstonden zogenaamde bucket shops, waar particulieren met veel hefboom konden gokken op korte koersbewegingen zonder dat er echte aandelen werden gekocht.

De moderne variant daarvan zien we in opties. In juli bestond 66,2 procent van het totale S&P 500-optievolume uit opties die dezelfde dag aflopen. Dat is een record. Zulke producten worden vaak gebruikt voor extreem kortetermijnspeculatie.

Ook margin debt is fors opgelopen. Volgens FINRA stond de totale schuld van beleggers op margin in juli op 1,42 biljoen dollar, tegenover 1,02 biljoen dollar een jaar eerder.

Dat betekent dat beleggers steeds meer geleend geld gebruiken om in de markt actief te zijn.

Les van 1907: liquiditeit breekt eerst

De waarschuwing uit 1907 is dat crashes niet altijd beginnen bij waarderingen.

De paniek van 1907 ontstond nadat twee speculanten faalden in een poging om United Copper te controleren. Daarna sloeg de stress over naar trust companies, een soort zwakker gereguleerde financiële instellingen met beperkte cashbuffers.

Toen het vertrouwen verdween, verdween ook de liquiditeit. Call money-rentes schoten van 9,5 procent naar 70 procent, en kort daarna zelfs naar 100 procent. Uiteindelijk moest J.P. Morgan persoonlijk helpen om het financiële systeem overeind te houden.

De Dow Jones verloor van piek tot bodem ruim 40 procent. Zes jaar later werd de Federal Reserve opgericht.

Vandaag draait het ook om liquiditeit

Natuurlijk is 2026 geen 1907. Het financiële systeem is sterker gereguleerd en centrale banken hebben veel meer instrumenten. Maar de onderliggende les blijft relevant.

Zolang markten stijgen, lijkt cash nutteloos en voelt hefboom slim. Maar zodra iedereen tegelijk liquiditeit nodig heeft, verandert cash ineens van ballast in bescherming.