Straat van Hormuz weer heropend: Iran eist Bitcoin als tol

Bitcoin (BTC) krijgt een hoofdrol in een van de grootste geopolitieke conflicten van dit moment. Iran eist namelijk dat tankers in de digitale munt betalen om door de Straat van Hormuz te varen. Door die zeestraat vaart dagelijks een vijfde van de wereldwijde olie- en gasbehoefte.

Sancties omzeilen met BTC

Het nieuws komt nadat vannacht een staakt-het-vuren werd aangekondigd tussen de VS en Iran, na ruim vijf weken van oorlog. Pakistan bemiddelde het bestand, maar de voorwaarden zijn nog allesbehalve helder. 

De Amerikaanse defensieminister Pete Hegseth ziet in het staakt-het-vuren in ieder geval een goede kans op “echte vrede en een echt akkoord.” “We hopen en geloven dat het staakt-het-vuren stand zal houden,” zo zei hij.

Onderdeel van het bestand is dat Iran de Straat van Hormuz heropent. Maar die heropening gaat wel op Iraanse voorwaarden.

Hamid Hosseini, woordvoerder van de Iraanse bond van olie- en gasexporteurs, vertelde aan de Financial Times dat Iran tolheffingen wil innen van elke tanker die door de zeestraat vaart. Het tarief bedraagt 1 dollar per vat olie. Lege tankers mogen gratis passeren.

Elke tanker moet per e-mail zijn lading opgeven, waarna Iran het bedrag berekent. “Zodra Iran zijn beoordeling heeft afgerond, krijgen schepen een paar seconden om in Bitcoin te betalen, zodat het geld niet getraceerd of in beslag genomen kan worden vanwege sancties,” aldus Hosseini.

De bedragen zijn niet mis. Voor de oorlog stroomde er dagelijks zo’n 20 miljoen vat olie door de Straat van Hormuz. Bij het tarief van 1 dollar per vat zou dat Iran jaarlijks ongeveer 7,3 miljard dollar opleveren, volledig buiten het dollarsysteem om. 

Eerder meldde Bloomberg dat er ook een transitvergoeding van 2 miljoen dollar per schip zou gelden. Als beide tarieven worden gecombineerd, zou de jaarlijkse opbrengst op vooroorlogse volumes richting de 50 miljard dollar kunnen klimmen.

De keuze voor Bitcoin is geen toeval. Iran wordt al jarenlang getroffen door westerse sancties die het land afsnijden van het reguliere financiële systeem. Door digitale munten te gebruiken, omzeilt Teheran die beperkingen. Eerder meldde Bloomberg al dat sommige schepen in Chinese yuan of stablecoins betaalden voor doorgang. 

Iran heeft bovendien al langer een voet in de cryptowereld. Het land legaliseerde Bitcoin mining in 2019 en was op het hoogtepunt goed voor zo’n 4 tot 5 procent van de wereldwijde rekenkracht achter het Bitcoin-netwerk. 

Eerste schip vaart door Straat van Hormuz

De Iraanse staatstelevisie meldde vandaag dat het eerste schip de Straat van Hormuz heeft gepasseerd sinds de aankondiging van het staakt-het-vuren vannacht. Om welk schip het gaat, is niet bekendgemaakt.

Toch is de doorvaart allesbehalve vrij. Iran dreigde via een radiofrequentie dat schepen die zonder toestemming varen “vernietigd zullen worden.” 

Normaal varen er dagelijks zo’n 135 schepen door de zeestraat. Volgens Martin Kelly van maritiem adviesbureau EOS Risk kunnen er nu slechts 10 tot 15 per dag door, omdat het beoordelingsproces veel tijd kost. 

Zo’n 300 tot 400 schepen liggen te wachten om de Perzische Golf te verlaten. Het wegwerken van die file in twee weken is volgens Kelly onmogelijk.

Staakt-het-vuren: wat weten we?

Het staakt-het-vuren werd aan het begin van de nacht aangekondigd door de Amerikaanse president Donald Trump. Eerder had hij Iran nog gewaarschuwd dat “een hele beschaving zal sterven” als het land niet voor zijn deadline van 20:00 uur Amerikaanse tijd zou instemmen met de heropening van de Straat van Hormuz. 

Anderhalf uur voor die deadline kwam het bestand tot stand en dat heeft tot grote koersstijgingen gezorgd bij zowel aandelen als cryptomunten. De Bitcoin koers is met ruim 5 procent gestegen naar het hoogste niveau in drie weken tijd van bijna 73.000 dollar.

De kern: de VS en Israël stoppen twee weken lang met aanvallen op Iran, en Iran staakt op zijn beurt aanvallen in de regio. Daarnaast moet Iran de Straat van Hormuz heropenen voor scheepvaart. 

De precieze invulling zorgt voor veel verwarring. Iran presenteerde een tienpuntenplan dat onder meer stelt dat het land uranium mag blijven verrijken en dat alle sancties worden opgeheven. Trump noemt het plan “een werkbare basis voor onderhandelingen”, maar spreekt Iran op meerdere punten tegen. Zo ontkent Trump dat uraniumverrijking mag doorgaan.

Vrijdag zouden de Iraanse parlementsvoorzitter en de Amerikaanse vicepresident JD Vance met elkaar om de tafel gaan in Islamabad. De spierballentaal is ondertussen niet verdwenen: zowel de Iraanse strijdkrachten als de Amerikaanse defensieminister Pete Hegseth waarschuwden voor een krachtig antwoord bij schending van het bestand.