Topambtenaren waarschuwen Poetin: oorlog wordt onbetaalbaar

Hoge ambtenaren hebben de Russische president Vladimir Poetin gewaarschuwd dat de uitgaven aan de oorlog in Oekraïne onhoudbaar worden. Het is het duidelijkste teken van interne verdeeldheid in Moskou sinds het begin van de grootschalige invasie.

Ambtenaren van het Russische ministerie van Financiën en de centrale bank hebben het Kremlin geadviseerd dat de huidige defensie-uitgaven het begrotingstekort gevaarlijk kunnen laten oplopen. Dat blijkt uit gesprekken met ingewijden en uit documenten die zijn ingezien door Bloomberg.

Verdeeldheid over bezuinigingen op defensie

De ambtenaren maken zich de laatste maanden steeds meer zorgen over de Russische economie en de staatsbegroting. Zij stellen voor om opnieuw te bezuinigen op defensie. Zonder verdere besparingen wordt het volgens hen lastig om de overspannen overheidsfinanciën te herstellen.

Maar binnen de top van de macht botsen de standpunten. Hoge functionarissen bij het ministerie van Defensie en sommigen binnen het Kremlin, die vastberaden zijn om Poetins oorlogsdoelen te halen, willen de militaire uitgaven juist beschermen. Volgens hen zou een verlaging de economie zwaar raken, omdat veel bedrijven afhankelijk zijn van militaire contracten.

Poetin heeft het ministerie van Financiën gevraagd om eerst in andere delen van de begroting te snijden, voordat defensie aan de beurt komt.

Defensie eist juist meer geld

Het ministerie van Defensie verzet zich niet alleen tegen bezuinigingen, maar vraagt zelfs om extra geld. Volgens twee ingewijden moeten de militaire uitgaven omhoog om dit jaar een tekort van mogelijk drie biljoen roebel (ongeveer 31 miljard euro) op te vangen.

Poetin was zich zowel vorig jaar als dit jaar bewust van de budgettaire druk, dus de problemen komen niet als een verrassing. Hoe groot de bezuinigingen uiteindelijk worden, hangt volledig van Poetin af. Geen enkel groot begrotingsbesluit wordt genomen zonder zijn goedkeuring, want hij heeft daarin het laatste woord.

Toen de begroting voor 2026 werd opgesteld, hielden ambtenaren al rekening met een mogelijk gat van 1,2 tot 1,5 biljoen roebel in de tweede helft van het jaar, geld dat mogelijk nodig zou zijn voor de defensiesector.

Hoop op vrede liep op niets uit

Destijds bestond de hoop dat de oorlog in Oekraïne zou eindigen na de top in Alaska van afgelopen augustus tussen Poetin en de Amerikaanse president Donald Trump. In dat geval zou een verlaging van de defensie-uitgaven in de tweede helft van 2026 logisch zijn geweest.

De overwegingen vonden zowel voor als na het begin van de oorlog in Iran plaats en zijn nog altijd een levendig onderwerp van gesprek onder topambtenaren en Poetin. Ze komen op een moment waarop de Russische economie in het vijfde jaar van de invasie onder toenemende druk staat.

De stijging van de olieprijzen door de oorlog in Iran is niet genoeg om de problemen op te lossen. Volgens ingewijden zou de olieprijs minstens een jaar boven 100 dollar per vat moeten blijven om de economie echt te verbeteren. Bovendien lost die meevaller de structurele problemen rond groei, inflatie en de bankensector niet op.

Russische economie wankelt

Rusland balanceert op de rand van een recessie nadat het in mei zijn groeiverwachting verlaagde. Het ministerie van Economische Zaken rekent nu op een groei van 0,4 procent in 2026, fors lager dan de eerdere raming van 1,3 procent. Officiële cijfers laten zien dat de economie in het eerste kwartaal kromp, voor het eerst in drie jaar.

Het begrotingstekort is inmiddels naar een record gestegen, ondanks de hogere olie-inkomsten door de oorlog in het Midden-Oosten. Over de eerste vier maanden van het jaar liep het tekort op tot 5,9 biljoen roebel, oftewel 2,5 procent van het bbp. Dat is ongeveer 50 procent hoger dan voor het hele jaar was gepland.

De begroting staat overigens al vier jaar op rij in de min. Toch is de zwaar gesanctioneerde Russische economie nu kwetsbaarder, omdat de reserves in het Nationale Welvaartsfonds ongeveer 60 procent lager liggen dan voor de invasie.

Moeilijke keuzes voor Poetin

De eerdere hoop op een akkoord om de oorlog te beëindigen is niet uitgekomen. De Russische regering moet nu beslissen hoe ze het tekort aanpakt, wat in de praktijk neerkomt op bezuinigen of nieuwe inkomsten vinden.

Minister van Financiën Anton Siluanov zei eind mei dat er “een zekere terughoudendheid” nodig is in de overheidsuitgaven. “De reserves zijn niet eindeloos. Zwakte in de financiën kan niet worden getolereerd in een tijd van zulke grote veranderingen in de wereld”, aldus Siluanov.

De zorgen leidden vorige week tot woede bij een vooraanstaand parlementslid. Valery Gartung, die de commissie voor mededinging leidt, haalde de hyperinflatie aan die Rusland kende na de val van de Sovjet-Unie. “Wat gaan we eraan doen? Geld bijdrukken of zo? Zoals in ’92, toen de prijzen elke week met 30 procent stegen? We begrijpen dat dat niet de oplossing is.”