Trump sluit dieseldeal met Poetin, Zelensky woedend

De Amerikaanse president Donald Trump heeft een opvallende overeenkomst gesloten met de Russische president Vladimir Poetin. Rusland gaat miljoenen vaten diesel beschikbaar stellen voor de Amerikaanse en internationale markt, terwijl Washington de sancties op Russische brandstoffen tijdelijk versoepelt.

Trump hoopt daarmee de sterk gestegen dieselprijzen te drukken, vlak voor de Amerikaanse tussentijdse verkiezingen in november. Maar de overeenkomst leidt direct tot kritiek vanuit Oekraïne, waar president Volodymyr Zelensky waarschuwt dat Rusland de extra inkomsten kan gebruiken om de oorlog voort te zetten.

Rusland gaat miljoenen vaten diesel leveren

Trump maakte vrijdag bekend dat Rusland in eerste instantie ongeveer 13,5 miljoen vaten diesel beschikbaar stelt. De leveringen worden verspreid over de komende maanden.

In oktober gaat het om 2,25 miljoen vaten, gevolgd door 3,75 miljoen in november en 7,5 miljoen in december.

Het Amerikaanse ministerie van Financiën heeft daarvoor een tijdelijke uitzondering op de sancties tegen Russische brandstoffen afgegeven. Ook het Kremlin bevestigde de overeenkomst. Volgens Poetin is Rusland bereid olie en olieproducten te leveren aan de Verenigde Staten en andere landen.

“Dat zijn enorme hoeveelheden olie die ons land binnenkomen, en ik wil president Poetin daarvoor bedanken”, zei Trump vrijdag tegen journalisten in het Witte Huis. “En het gaat om diesel, precies wat we nodig hebben.”

Trump sprak daarnaast over mogelijke extra leveringen van drie miljoen ton diesel, omgerekend ongeveer 22,5 miljoen vaten. Of Rusland die hoeveelheid daadwerkelijk kan leveren, is nog onzeker.

Dieselprijzen in VS blijven uitzonderlijk hoog

De overeenkomst komt op een moment waarop de Amerikaanse dieselmarkt onder grote druk staat. De dieselprijs aan de pomp lag donderdag op ongeveer 6,28 dollar per gallon. In september werd zelfs een record van meer dan 6,50 dollar bereikt.

Die hoge prijzen raken vooral transportbedrijven, boeren en andere ondernemingen die sterk afhankelijk zijn van diesel. De extra kosten werken bovendien door in de prijzen van goederen en kunnen zo de inflatie verder aanjagen.

Na de aankondiging daalden Amerikaanse dieselcontracten naar ongeveer 4,66 dollar per gallon. Daarmee blijven de prijzen historisch hoog voor deze tijd van het jaar.

Rusland had sinds juli zelf een verbod op de export van diesel ingesteld. Dat gebeurde nadat Oekraïense droneaanvallen meerdere Russische raffinaderijen hadden beschadigd. Volgens het Russische persbureau Tass begint Moskou de exportbeperkingen nu eerder dan gepland op te heffen.

Toch twijfelen marktkenners of de overeenkomst voldoende effect zal hebben.

Ryan McKay, grondstoffenstrateeg bij TD Securities, wijst erop dat Russische raffinaderijen mogelijk niet genoeg kunnen produceren om alle beloofde leveringen waar te maken.

Ook Rebecca Babin van CIBC Private Wealth Group is voorzichtig. Volgens haar kunnen de extra vaten helpen, maar bestaat het risico dat de leveringen te laat komen of uiteindelijk te klein blijken om de markt wezenlijk te veranderen.

Zelensky haalt uit naar overeenkomst

De samenwerking tussen Trump en Poetin leidt tot scherpe kritiek vanuit Oekraïne.

President Zelensky waarschuwt dat de verkoop van Russische brandstoffen Moskou extra inkomsten oplevert, terwijl Rusland zijn aanvallen op Oekraïne voortzet.

“Geschenken aan Poetin zullen geen vrede brengen”, schreef Zelensky op X. Volgens hem betekent het toestaan van Russische olieproducten dat er opnieuw geld beschikbaar komt voor een oorlog die juist beëindigd moet worden.

Ook de Democratische leider in de Amerikaanse Senaat, Chuck Schumer, bekritiseerde de overeenkomst. Hij beschuldigde Trump ervan een deal met Poetin te sluiten om de politieke gevolgen van de hoge dieselprijzen te beperken.

De Amerikaanse regering probeert ondertussen ook de spanningen rond Iran te verminderen. Door de oorlog en verstoringen van de scheepvaart in de Straat van Hormuz zijn de wereldwijde energieprijzen sterk gestegen.

Trump zei vrijdag dat de Russische diesel vooral Amerikaanse boeren, veehouders en vrachtwagenchauffeurs moet helpen. Juist voor deze groepen zijn de hoge brandstofkosten een belangrijk probleem geworden in aanloop naar de verkiezingen.

Effect van Russische diesel blijft onzeker

De Verenigde Staten importeerden voor het laatst diesel uit Rusland in maart 2022. Sindsdien hebben sancties en handelsbeperkingen de energierelaties tussen beide landen sterk beperkt.

De nieuwe overeenkomst betekent daarom een opvallende koerswijziging.

Toch is het de vraag hoeveel verlichting de Russische leveringen daadwerkelijk brengen. De eerste levering van 2,25 miljoen vaten in oktober is relatief klein vergeleken met de hoeveelheden die Rusland voor de intensivering van de Oekraïense aanvallen maandelijks exporteerde.

Daar komt bij dat Russische raffinaderijen nog altijd doelwit zijn van Oekraïense drones. Alleen al deze week meldde Oekraïne aanvallen op meerdere Russische olie-installaties.

Voor de wereldwijde energiemarkt is vooral belangrijk of de aangekondigde leveringen daadwerkelijk beschikbaar komen. Zolang de raffinagecapaciteit onder druk staat en de oorlog in het Midden-Oosten de energiehandel verstoort, blijft het onzeker of de extra Russische diesel voldoende is om de brandstofprijzen structureel te verlagen.