Trump: VS zal Iran binnen 2 tot 3 weken ‘terug naar steentijd bombarderen’

President Donald Trump heeft in een zeldzame tv-toespraak de oorlog met Iran als succesvol bestempeld, maar tegelijk aangekondigd dat de VS de komende twee tot drie weken nog hard zullen toeslaan.

De ongeveer twintig minuten durende toespraak vanuit het Witte Huis was de eerste formele nationale toespraak sinds het begin van het conflict op 28 februari.

“De strategische doelen naderen voltooiing”

Trump stelde dat de Amerikaanse strijdkrachten in de afgelopen weken grote successen hebben geboekt. Volgens hem zijn de Iraanse marine, luchtmacht en raketcapaciteit grotendeels uitgeschakeld en is ook het nucleaire programma zwaar geraakt.

De president sprak van doelen die “bijna voltooid” zijn binnen operatie Epic Fury. Tegelijk maakte hij duidelijk dat de operatie nog niet voorbij is. In de komende twee tot drie weken wil de VS de aanvallen verder opvoeren.

Als Iran geen akkoord sluit, dreigde Trump met zware escalatie. Hij waarschuwde dat de Verenigde Staten in dat scenario alle Iraanse elektriciteitscentrales gelijktijdig kunnen uitschakelen.

Markten schrikken van toespraak

In plaats van rust te brengen, zorgde de toespraak juist voor onrust op de markten. De olieprijs liep met bijna zes procent op, obligatierentes stegen en de dollar werd sterker. Tegelijk kwamen Amerikaanse aandelenfutures onder druk te staan.

Volgens valutastrateeg Rodrigo Catril van National Australia Bank is de strategie van escaleren om tot de-escalatie te komen niet zonder risico. Beleggers lijken zich vooral te richten op het feit dat het conflict nog lang niet voorbij is en dat de Verenigde Staten de druk juist opvoeren om Iran tot een deal te dwingen.

Ook in Azië waren de reacties negatief. De Japanse Nikkei sloot 1,4 procent lager, de Zuid-Koreaanse Kospi verloor bijna drie procent en de Hang Seng in Hongkong opende in het rood.

Straat van Hormuz blijft het pijnpunt

Over de Straat van Hormuz, het belangrijkste economische knelpunt in het conflict, bleef Trump vaag. De zeestraat is sinds het begin van de oorlog grotendeels afgesloten, met grote gevolgen voor de oliemarkt. Sindsdien is de olieprijs met zo’n 60 procent opgelopen.

Trump benadrukte opnieuw dat landen die afhankelijk zijn van olie uit het Midden-Oosten zelf verantwoordelijkheid moeten nemen voor de veiligheid van de doorgang. Volgens hem is het aan bondgenoten om de route te beschermen.

Een concreet plan bleef uit. Trump gaf wel aan dat de zeestraat volgens hem vanzelf weer open zal gaan zodra het conflict tot een einde komt.

Iran reageert met brief aan Amerikanen

Voorafgaand aan Trumps toespraak koos de Iraanse president Masoud Pezeshkian voor een opvallende stap. Hij publiceerde een open brief gericht aan het Amerikaanse volk, waarin hij benadrukte dat Iran geen vijandschap voelt tegenover gewone Amerikanen.

In de brief waarschuwde hij dat verdere escalatie het conflict alleen maar kostbaarder en zinlozer maakt. Tegelijk benadrukte hij dat vooral aanvallen op infrastructuur direct de Iraanse bevolking raken, en riep hij op tot meer terughoudendheid en diplomatie.

Tegenstrijdige signalen vanuit Trump

De toespraak benadrukt de tegenstrijdige lijn die Trump sinds het begin van het conflict volgt. Hij sprak opnieuw over een snel einde van de oorlog, maar kondigde tegelijk weken van intensieve aanvallen aan. Ook gaf hij aan open te staan voor een deal, terwijl hij die tegelijkertijd niet noodzakelijk noemt. Bondgenoten krijgen kritiek op hun beperkte steun, maar volgens Trump kan de VS het ook zonder hen.

Tegelijk riep hij Amerikanen op tot geduld en plaatste hij het conflict in historisch perspectief. Volgens Trump duurden eerdere oorlogen zoals de Eerste en Tweede Wereldoorlog, Korea, Vietnam en Irak jaren, terwijl dit conflict nog maar 32 dagen bezig is.

Hij stond ook stil bij de dertien omgekomen Amerikaanse militairen en benadrukte dat hun dood zijn vastberadenheid heeft vergroot.

De politieke druk op Trump neemt ondertussen toe. Peilingen laten zien dat een groeiend deel van de Amerikanen kritisch is over de oorlog. Met de midterms in november in aantocht vormt het conflict een steeds groter risico voor de Republikeinse Partij.