Trump zet relatie met Zelensky op scherp door deal met Poetin

Tussen Donald Trump en Volodymyr Zelensky dreigt een breuk, nu de Amerikaanse president gisteren opnieuw een staakt-het-vuren rond energie tussen Rusland en Oekraïne aankondigde. Trump bekijkt de oorlog steeds vaker door de bril van de brandstofprijs. En om die prijs vlak voor belangrijke verkiezingen omlaag te krijgen, sluit hij zelfs deals met het Kremlin.

Trump verrast Zelensky met bestand

Donald Trump, president van de Verenigde Staten, meldde gisteren op zijn eigen socialmediaplatform dat Rusland en Oekraïne stoppen met aanvallen op elkaars energie-installaties. Zijn Oekraïense ambtgenoot Volodymyr Zelensky wist van niets: tegenover nieuwssite Axios noemde hij het bestand “nieuw voor mij”.

Hij stuurde er een stekelige vraag achteraan. “Als president Trump het met Poetin heeft onderhandeld, vertel ons dan alstublieft wanneer het staakt-het-vuren ingaat”, zei Zelensky. Die vraag suggereert dat het bestand buiten Kyiv om met Moskou is afgesproken.

Op sociale media klonk hij iets milder. “Oekraïne steunt het staakt-het-vuren en het is belangrijk dat Rusland het ook steunt”, schreef hij, al wacht hij nog op details en is onduidelijk welke installaties eronder vallen.

Zelensky heeft reden voor wantrouwen: in september kondigde Trump al eens zo’n bestand aan, waarna geen definitief akkoord bleek te bestaan. Een dag voor de nieuwe aankondiging opperde Trump bovendien dat Zelensky moest overwegen op te stappen.

Waarom wil Trump Russische raffinaderijen sparen?

Trump wil de brandstofprijs omlaag voor de tussentijdse verkiezingen (midterms) van november, die door de oorlog met Iran al flink is opgelopen. Oekraïense drones raken Russische raffinaderijen, fabrieken die ruwe olie omzetten in diesel en benzine, en halen zo brandstof van de wereldmarkt.

Trump sloot daarom met de Russische president Vladimir Poetin een deal om zo’n 13,5 miljoen vaten Russische diesel weer op de wereldmarkt te krijgen. Zaterdag zette Moskou de kraan deels open voor 500.000 ton, omgerekend ongeveer 3,7 miljoen vaten en dus ruim een kwart van de beloofde hoeveelheid.

Volgens Bloomberg is dat te weinig om de prijs echt te drukken, terwijl de deal wel olie op het vuur gooit. Zeven senatoren uit beide partijen noemen de afspraak zelfs illegaal, omdat het Congres Russische energie sinds 2022 verbiedt.

Inlichtingen als stille dreiging

Ook aan de onderhandelingstafel liep het mis. Oekraïense onderhandelaars braken vrijdag gesprekken met Amerikaanse gezanten in Miami voortijdig af, kort na de dieseldeal, melden ingewijden aan Bloomberg.

Volgens een van hen wezen Trumps schoonzoon Jared Kushner en speciaal gezant Steve Witkoff erop dat de VS munitie en inlichtingen leveren, dus Kyiv zou Amerikaanse consumenten niet moeten raken. Meerdere aanwezigen vatten dat op als een verkapte dreiging om de inlichtingen stop te zetten.

Voor Oekraïne staat veel op het spel, want het leunt op Amerikaanse wapens en inlichtingen. Toch raken juist de raffinaderij-aanvallen Poetin in zijn oorlogskas, net nu Rusland zijn defensiebudget volgend jaar met 27 procent verhoogt. Gaat Kyiv door tot de midterms op 3 november, dan ligt een verdere breuk met Trump op de loer.