Europa reguleert, Amerika bouwt: AI-kloof wordt pijnlijk zichtbaar

De AI-revolutie trekt de economische kloof tussen de Verenigde Staten en Europa verder open. Volgens prognoses van Oxford Economics stijgen Amerikaanse bedrijfsinvesteringen in nieuwe apparatuur en faciliteiten tussen 2021 en eind volgend jaar met 40 procent in reële termen. In de eurozone blijft die stijging steken op 12 procent.

Duitsland doet het nog minder. Daar zijn bedrijfsinvesteringen over dezelfde periode naar verwachting nauwelijks gegroeid. Dat is een serieus probleem voor Europa, omdat AI niet alleen draait om software en modellen. Het draait ook om datacenters, chips, energie-infrastructuur, cloudcapaciteit en moderne productieapparatuur.

Amerika bouwt, Europa kijkt toe

De Amerikaanse investeringsgolf wordt vooral gedreven door kunstmatige intelligentie. Google, Meta, Microsoft en Amazon liggen op koers om in 2026 samen meer dan 725 miljard dollar te investeren. Dat geld gaat grotendeels naar AI-infrastructuur.

Daarmee bouwt Amerika in hoog tempo de fysieke basis onder de volgende economische cyclus. Europa liep al achter op IT-investeringen voordat ChatGPT eind 2022 de AI-race versnelde. Sindsdien lijkt het gat alleen maar groter geworden.

Voormalig ECB-president Mario Draghi waarschuwde in 2024 al dat Europa een ongekende investeringsgolf nodig heeft voor digitalisering, verduurzaming en defensie. Volgens hem moest de investeringsinspanning richting niveaus die sinds de jaren 60 en 70 niet meer zijn gezien.

Productiviteitskloof groeit mee

Het investeringsgat vertaalt zich ook in productiviteit. Volgens professor Bart van Ark steeg het BBP per gewerkt uur in de Verenigde Staten tussen 2018 en 2025 met 14 dollar. In Europa was dat slechts 2 dollar.

Dat verschil gaat niet alleen over Big Tech. Ook sectoren zoals groothandel, retail en professionele dienstverlening presteren in de VS beter. Dat wijst erop dat Amerikaanse bedrijven nieuwe technologie sneller toepassen in de echte economie.

Daar zit misschien wel Europa’s grootste probleem. Het continent heeft kennis, universiteiten en sterke bedrijven, maar innovatie vindt niet snel genoeg zijn weg naar brede adoptie.

Regulering en voorzichtigheid remmen Europa

Europa koos de afgelopen jaren voor striktere AI-regels. De AI Act uit 2024 werd gepresenteerd als het eerste wettelijke kader voor kunstmatige intelligentie. Dat kan vertrouwen geven, maar critici waarschuwen dat te zware regelgeving innovatie en investeringen afremt.

Emmanuel Macron stelde eerder dat Europa te veel reguleert en te weinig investeert . Tegelijkertijd blijft de Amerikaanse voorsprong niet zonder risico. Als AI-investeringen uiteindelijk onvoldoende rendement opleveren, kan de VS juist kwetsbaar worden voor een pijnlijke investeringsbust. De Bank for International Settlements waarschuwde daar al voor.