VS voeren druk op ASML op ondanks gesprekken Jetten met Trump

De Amerikaanse druk op ASML neemt opnieuw toe. Terwijl premier Rob Jetten probeert strengere exportregels voor de Nederlandse chipmachinefabrikant te voorkomen, wil een invloedrijk Amerikaans Congreslid juist snel doorpakken. Nieuwe wetgeving moet de verkoop en het onderhoud van geavanceerde chipmachines in China verder beperken.

De gevolgen kunnen groot zijn voor ASML. Het bedrijf uit Veldhoven haalt nog altijd een belangrijk deel van zijn omzet uit China. Tegelijk beschouwen de Verenigde Staten geavanceerde chiptechnologie als cruciaal in de technologische strijd met Beijing.

VS willen strengere regels voor ASML

John Moolenaar, de Republikeinse voorzitter van de China-commissie in het Amerikaanse Huis van Afgevaardigden, wil dat de zogenoemde MATCH Act nog voor het einde van het jaar wordt aangenomen.

Volgens Moolenaar dienen de Verenigde Staten en Nederland er geen belang bij wanneer China toegang houdt tot geavanceerde apparatuur waarmee het zijn technologische en militaire capaciteiten kan versterken.

“Noch Amerikaanse noch Nederlandse belangen worden gediend door China te bewapenen met geavanceerde instrumenten die het militaire vermogen helpen versterken”, stelt hij tegenover De Telegraaf.

De MATCH Act moet de Amerikaanse exportregels voor chipproductieapparatuur aanscherpen. De wet kan ook gevolgen hebben voor buitenlandse bedrijven die gebruikmaken van Amerikaanse technologie, onderdelen of patenten.

Daarmee komt ASML rechtstreeks in beeld. Het bedrijf maakt machines waarmee chipfabrikanten uiterst geavanceerde halfgeleiders kunnen produceren. De meest geavanceerde EUV-machines mogen al niet naar China worden uitgevoerd. De nieuwe regels zouden ook de verkoop van meer DUV-machines verder kunnen beperken. (⁠RD.nl)

Moolenaar vreest dat China westerse technologie gebruikt om uiteindelijk eigen alternatieven te ontwikkelen. “China zal onvermijdelijk geavanceerde chipproductietools gebruiken om zijn eigen chipfabrikanten op te bouwen en uiteindelijk proberen ASML en anderen uit de markt te drukken”, zegt hij.

Volgens het Congreslid gaat het daarbij niet alleen om chips. Hij ziet de beperkingen als onderdeel van de bredere strijd tussen de Verenigde Staten en China om een leidende positie op het gebied van kunstmatige intelligentie.

Jetten probeert strengere ASML-regels tegen te houden

De harde woorden uit Washington staan tegenover het optimisme van premier Jetten. Hij sprak onlangs in New York met president Donald Trump over de kwestie en zei vertrouwen te hebben in een oplossing.

“Ik heb er vertrouwen in dat we tot een voor iedereen werkbare overeenkomst komen”, zei Jetten tegen Bloomberg TV. De premier benadrukte dat Nederland al strenge exportcontroles voor ASML hanteert.

Nederland wil voorkomen dat Washington eenzijdig bepaalt welke machines een Nederlands bedrijf naar andere landen mag exporteren. De voorgestelde Amerikaanse regels worden in Den Haag daarom gezien als een aantasting van de Nederlandse zeggenschap over het eigen exportbeleid.

Ook handelsminister Sjoerd Sjoerdsma probeerde de Amerikaanse politiek eerder op andere gedachten te brengen. Hij sprak tijdens een bezoek aan Washington onder meer met Moolenaar.

Dat overleg heeft de Republikein voorlopig niet van koers doen veranderen. Moolenaar zegt open te staan voor verdere gesprekken, maar wil tegelijkertijd dat de MATCH Act onderdeel wordt van wetgeving die nog voor het einde van het jaar wordt aangenomen.

China blijft belangrijk voor ASML

Voor ASML staat veel op het spel. China is ondanks bestaande exportbeperkingen nog altijd een belangrijke afzetmarkt voor het Nederlandse technologiebedrijf.

Moolenaar wijst daarnaast op de banden tussen Chinese technologiebedrijven en het Chinese leger. De MATCH Act richt zich onder meer op bedrijven die door de Amerikaanse overheid als Chinese militaire ondernemingen of veiligheidsrisico’s worden beschouwd. Daarbij worden onder andere Huawei, Hua Hong, CXMT, SMIC en YMTC genoemd.

Het wetsvoorstel heeft volgens Moolenaar steun van zowel Republikeinen als Democraten. Ook in de Amerikaanse Senaat is vergelijkbare wetgeving ingediend. Daarmee kan de discussie over ASML de komende maanden opnieuw hoog op de politieke agenda komen te staan.

Zelfs de Amerikaanse president heeft bij een aangenomen wet niet automatisch het laatste woord. Trump kan wetgeving met een veto blokkeren, maar het Congres kan zo’n veto met voldoende steun weer ongedaan maken. Bovendien laat de MATCH Act volgens de huidige opzet relatief weinig ruimte aan de regering om de regels soepel uit te voeren.

Voor Jetten wordt het daardoor een lastige diplomatieke opdracht. Zijn gesprekken met Trump kunnen een akkoord dichterbij brengen, maar een belangrijk deel van de besluitvorming ligt bij het Amerikaanse Congres. Moolenaar maakt duidelijk dat hij daar voorlopig geen reden ziet om de druk op ASML te verminderen.