Rubio waarschuwt Europa: komend decennium bepaalt lot Westen

De Verenigde Staten kiezen vol voor economische en militaire macht. Europa moet volgens de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio oppassen dat het niet achterblijft. Tijdens een opvallende toespraak in Athene waarschuwde hij dat de komende tien jaar bepalend worden voor de positie van het Westen in de wereld.

De regering van president Donald Trump wil ondertussen de Amerikaanse industrie versterken, belangrijke productieketens terughalen en de strijd om nieuwe technologie domineren. Rubio maakte duidelijk dat Washington daar geen excuses voor gaat aanbieden.

Rubio waarschuwt Europa voor achteruitgang

Rubio hield zijn toespraak op de Pnyx in Athene, de heuvel waar in de oudheid de volksvergadering van de Atheense democratie bijeenkwam. Met de Akropolis op de achtergrond gebruikte hij de geschiedenis van Griekenland om zijn boodschap kracht bij te zetten.

Volgens Rubio staat het Westen voor een fundamentele keuze. Hij waarschuwde dat het komende decennium bepaalt of westerse landen hun dominante positie behouden of langzaam terrein verliezen.

“Het Westen staat op een kruispunt”, zei Rubio. Volgens hem wordt de komende periode bepalend voor de vraag of het Westen “zijn plaats aan de top van de wereld behoudt of zich neerlegt bij een toekomst van achteruitgang, ondergeschiktheid en verval”.

Voor de Verenigde Staten is de keuze volgens hem al gemaakt.

“De Verenigde Staten hebben hun keuze gemaakt”, zei Rubio. “Wij kiezen voor het onbeschaamd nastreven van nationale macht.”

Daar hoort volgens de minister bij dat de VS opnieuw controle krijgt over belangrijke productieketens, de eigen industrie opbouwt en de defensie versterkt. Ook wil Washington een dominante positie bemachtigen in technologieën en industrieën die de komende decennia belangrijk worden.

Rubio bekritiseerde tegelijkertijd westerse landen die hun krijgsmacht volgens hem hebben laten verzwakken. Ook vindt hij dat landen te veel nationale zeggenschap hebben overgedragen aan internationale instellingen.

Spanningen tussen Trump en Europa lopen op

Hoewel Rubio geen afzonderlijke Europese landen aanviel, kwam zijn boodschap op een gevoelig moment. De relatie tussen de Verenigde Staten en Europa is onder Trump verslechterd.

Washington dringt er al langere tijd bij Europese NAVO-landen op aan om meer geld aan defensie uit te geven. De Amerikaanse regering wil daarnaast dat Europa regelgeving versoepelt en meer nadruk legt op christelijke waarden en de eigen geschiedenis.

Daar komen verschillende geopolitieke conflicten bovenop. Trump heeft herhaaldelijk uitspraken gedaan over Groenland, dat onderdeel is van het Deense koninkrijk. Ook bekritiseerde hij Europese landen vanwege hun houding tegenover de Amerikaanse oorlog tegen Iran.

Europa kijkt ondertussen kritisch naar de grenzen van de Amerikaanse militaire macht. Europese functionarissen wijzen volgens Bloomberg onder meer op de aanhoudende impasse tussen de VS en Iran, hoge energieprijzen en afgenomen Amerikaanse munitievoorraden.

Ook het besluit van Trump om Amerikaanse B-1B-bommenwerpers weg te halen van een Britse luchtmachtbasis zorgt voor discussie. Huidige en voormalige Britse functionarissen vrezen dat Iran en Rusland hierdoor meer ruimte zien om via bondgenoten en andere groepen sabotageacties uit te voeren.

VS wil economische en militaire macht terugpakken

De uitspraken van Rubio passen in een bredere koers van de regering-Trump. Washington probeert al twee jaar meer invloed uit te oefenen op de politieke en economische richting van Europa.

De VS wil niet alleen een sterkere krijgsmacht. Het terughalen van productie en belangrijke toeleveringsketens speelt eveneens een grote rol. Daarmee wil Trump de afhankelijkheid van andere landen verkleinen en de Amerikaanse economie opnieuw industrialiseren.

Voor Europa heeft Rubio ondanks zijn stevige waarschuwing ook een positievere boodschap.

“Wij geloven dat Europa kan ontwaken uit zijn lange slaap en het vuur opnieuw kan aanwakkeren dat hier duizenden jaren geleden brandde”, zei hij.

Rubio bezocht Griekenland als onderdeel van een vierdaagse reis langs Griekenland, IJsland en Portugal. Defensie en veiligheid binnen de NAVO staan daarbij centraal. In Athene sprak hij ook met de Griekse minister van Buitenlandse Zaken Georgios Gerapetritis. Volgens Rubio is de samenwerking tussen Griekenland en de Verenigde Staten juist in een periode van grote internationale onzekerheid van belang.