Xi Jinping: “de wereldorde stort in elkaar” en hij wijst naar Trump

De Chinese president Xi Jinping heeft zich voor het eerst scherp uitgesproken over de oorlog in het Midden-Oosten. Tijdens een ontmoeting met de Spaanse premier Pedro Sánchez in Peking waarschuwde hij dat de wereldorde afglijdt richting chaos.

Volgens Xi valt de internationale orde uiteen. Het Chinese woord dat hij gebruikte duidt niet alleen op wanorde, maar ook op diepgaand moreel verval.

Het is de eerste keer sinds het uitbreken van het Iran-conflict, ruim een maand geleden, dat Xi zich publiekelijk uitlaat over de situatie.

China positioneert zich als stabiele kracht

Xi presenteert China steeds nadrukkelijker als een stabiliserende factor in een wereld die volgens hem in de war is gebracht door Trumps onvoorspelbare buitenlandbeleid. In een eerder gesprek met de kroonprins van Abu Dhabi, Sheikh Khaled bin Mohammed, herhaalde hij dat China een constructieve rol wil blijven spelen in het Midden-Oosten.

Minister van Buitenlandse Zaken Wang Yi riep de internationale gemeenschap op om vredesgesprekken tussen Iran en de VS te bevorderen. Volgens hem is het huidige bestand fragiel en moet het worden beschermd.

Blokkade Hormuz is “gevaarlijk en onverantwoordelijk”

Het Chinese ministerie van Buitenlandse Zaken heeft de Amerikaanse blokkade van de Straat van Hormuz fel bekritiseerd. Volgens Peking is de maatregel “gevaarlijk en onverantwoordelijk” en vormt die een bedreiging voor de wereldwijde stabiliteit.

China waarschuwt dat het tegenmaatregelen zal nemen als de Verenigde Staten extra tarieven opleggen aan Chinese export in reactie op het Iran-conflict. Daarmee lopen de spanningen tussen beide grootmachten verder op.

Op vragen over een Chinese olietanker die de blokkade zou hebben doorbroken, gaf het ministerie geen direct antwoord. Wel benadrukte Peking dat de oorlog zo snel mogelijk moet eindigen, zodat vrije doorvaart in de regio kan worden hersteld.

Spanje als bondgenoot in Europa

De ontmoeting met Sánchez is hun vierde in ruim drie jaar. Spanje positioneert zich als een van China’s nauwste partners in Europa. Het land sloot zijn luchtruim voor Amerikaanse gevechtsvliegtuigen die bij het conflict betrokken zijn en verbood Washington om Spaanse militaire bases te gebruiken voor aanvallen op Iran.

Sánchez noemde de oorlog eerder al illegaal. In Peking riep hij China op om zijn wereldwijde invloed te gebruiken om de conflicten in Iran en Oekraïne te helpen beëindigen. Xi reageerde door te stellen dat beide landen principes en integriteit delen en samen moeten optrekken tegen wat hij omschreef als een terugval naar de wet van de jungle.

Chinese export geraakt door oorlog

De ontmoeting met Pedro Sánchez was al de vierde in ruim drie jaar. Daarmee onderstrepen beide landen hun groeiende samenwerking. Spanje profileert zich steeds nadrukkelijker als een van de belangrijkste partners van China binnen Europa.

Zo sloot Madrid zijn luchtruim voor Amerikaanse gevechtsvliegtuigen die betrokken zijn bij het conflict. Ook kregen de Verenigde Staten geen toestemming om Spaanse militaire bases te gebruiken voor aanvallen op Iran.

Sánchez noemde de oorlog eerder al illegaal. Tijdens zijn bezoek aan Peking riep hij China op om zijn wereldwijde invloed in te zetten om de conflicten in Iran en Oekraïne te beëindigen.

Xi Jinping reageerde door te stellen dat China en Spanje dezelfde principes en waarden delen. Volgens hem moeten beide landen samen optrekken tegen wat hij omschreef als een terugkeer naar “de wet van de jungle”.

Verschuivende wereldorde

De uitspraken van Xi Jinping over een instortende wereldorde reiken verder dan alleen het conflict met Iran. Ze sluiten aan bij een bredere boodschap die China al langer uitdraagt. Volgens Peking werkt de door het Westen gedomineerde wereldorde niet meer en is het tijd voor een nieuw evenwicht.

China presenteert zichzelf steeds vaker als alternatief machtsblok. Daarmee probeert het invloed te winnen in een wereld die volgens Xi steeds instabieler wordt.

Of dat alternatief daadwerkelijk vorm krijgt, blijft onzeker. Toch valt op dat leiders uit landen als Spanje en de Verenigde Arabische Emiraten juist nu de banden met Peking aanhalen. Dat gebeurt op een moment waarop de Verenigde Staten een blokkade opleggen en diplomatieke onderhandelingen vastlopen.

Het onderstreept hoe snel de geopolitieke verhoudingen aan het verschuiven zijn.