Rusland keert terug naar de dollar nu yuan-plan kraak

Rusland lijkt een belangrijke stap terug te doen in zijn jarenlange poging om de Amerikaanse dollar buitenspel te zetten. Na de invasie van Oekraïne zette Moskou massaal in op de Chinese yuan als alternatief voor internationale handel, maar dat model begint steeds duidelijker te kraken. Amerikaanse sancties blijken daarbij een doorslaggevende rol te spelen.

Yuan verliest snel terrein in Russische handel

Na de westerse sancties van 2022 verschoof Rusland een groot deel van zijn internationale betalingen richting de yuan. In 2024 werd bijna de helft van de Russische buitenlandse handel in de Chinese munt afgerekend en groeide de yuan uit tot de belangrijkste buitenlandse valuta op de Moscow Exchange.

Inmiddels is dat aandeel echter sterk teruggevallen. Volgens recente cijfers van de Russische centrale bank wordt nog ongeveer 22 procent van de Russische exportbetalingen in yuan uitgevoerd. Dat is ongeveer de helft van het niveau op de piek in 2024.

Tegelijkertijd wordt de Russische roebel juist vaker gebruikt. Ongeveer 69 procent van de betalingen voor Russische export naar Aziatische landen wordt inmiddels in roebels afgehandeld.

De belangrijkste oorzaak ligt bij Amerikaanse sancties. Sinds Washington in 2024 strengere secundaire sancties invoerde, lopen buitenlandse banken het risico zelf geraakt te worden wanneer zij transacties verwerken voor gesanctioneerde Russische partijen.

Chinese banken blijken dat risico niet te willen nemen. Verschillende banken beperkten daarom betalingen vanuit Rusland om hun toegang tot het Amerikaanse financiële systeem te beschermen.

Dollar blijft veel moeilijker te vervangen

Russische bedrijven weken vervolgens uit naar kleinere Chinese banken en tussenpersonen. Dat werkt soms, maar maakt internationale betalingen duurder en ingewikkelder. Volgens Russische bedrijven kunnen alternatieve constructies in sommige gevallen tot 20 procent van het overgemaakte bedrag kosten.

De ontwikkeling is een tegenvaller voor Rusland en breder voor het BRICS-blok. President Vladimir Poetin pleit al jaren voor minder afhankelijkheid van de dollar en beschuldigt de Verenigde Staten ervan hun munt als geopolitiek wapen te gebruiken.

Toch blijkt de yuan voorlopig geen volwaardige vervanger. De Chinese munt vertegenwoordigt minder dan 3 procent van de wereldwijde handelsbetalingen en China houdt zelf strenge kapitaalcontroles in stand.

De situatie laat daarmee een belangrijk probleem van de-dollarisering zien. Handel kan op papier naar andere valuta verschuiven, maar zolang banken, internationale financiering en wereldwijde liquiditeit sterk afhankelijk blijven van het Amerikaanse financiële systeem, blijft de dollar moeilijk te omzeilen.