Adnoc smokkelt olie en gas door Straat van Hormuz met dark transits

Terwijl de Straat van Hormuz grotendeels ontregeld blijft door het conflict in het Midden-Oosten, slaagt het Abu Dhabi National Oil Company (Adnoc) er opvallend goed in om olie- en gasleveringen uit de Perzische Golf te blijven exporteren.

Het staatsbedrijf gebruikt daarvoor zijn eigen vloot en manoeuvreert langs zowel Iraanse marineschepen als Amerikaanse oorlogsschepen om afnemers met grote energietekorten te blijven bevoorraden.

Volgens volgdata van schepen, gesprekken met handelaren en bronnen die bekend zijn met de situatie, maakt Adnoc daarbij onder meer gebruik van zogenoemde ‘dark transits’. Daarbij schakelen tankers tijdelijk hun transponders uit tijdens passages door de Straat van Hormuz, waardoor ze moeilijker te volgen zijn.

Met die aanpak behoort Adnoc momenteel tot de succesvolste olieproducenten in de regio als het gaat om het veilig buiten het conflictgebied krijgen van energieleveringen.

Eigen vloot geeft Adnoc groot voordeel

Ook andere olieproducenten en handelshuizen proberen al maanden manieren te vinden om ladingen veilig door de Straat van Hormuz te krijgen. Veel partijen lopen daarbij echter tegen hetzelfde probleem aan: zij zijn afhankelijk van ingehuurde tankers en dus van reders die bereid zijn het risico te nemen.

Adnoc heeft dat probleem veel minder. Het staatsbedrijf beschikt via zijn logistieke tak over een grotendeels eigen vloot, onder meer via Navig8 en samenwerkingen met partijen als Wanhua Chemical Group. Daardoor heeft het toegang tot tankers voor ruwe olie, olieproducten en vloeibaar gas.

Dat geeft Adnoc een belangrijk strategisch voordeel nu de situatie in de regio gespannen blijft.

Volgens analisten laat de agressieve aanpak vooral zien hoe groot de druk op olieproducenten momenteel is. Zij willen hun olie zo snel mogelijk naar de markt krijgen, mede omdat opslagcapaciteit beperkt blijft.

Voor de Verenigde Arabische Emiraten speelt nog iets extra’s mee. Het land stapte op 1 mei officieel uit de OPEC, waardoor het meer vrijheid heeft gekregen om de olie-export op te voeren.

“De VAE lijken bereid meer risico te nemen om hun olie uitgevoerd te krijgen,” zegt Matt Wright, vrachtanalist bij onderzoeksbureau Kpler. Volgens hem laten de zogenoemde ‘dark transits’ door Hormuz zien hoe ver sommige producenten inmiddels willen gaan.

Adnoc Logistics & Services wilde geen inhoudelijk commentaar geven op de routes, posities of bewegingen van zijn schepen.

Slimme pendelroutes houden olie-export draaiende

Met die aanpak weet Adnoc de olie- en brandstofstromen grotendeels op gang te houden. Sommige tankers keren na een levering direct terug naar de Perzische Golf om opnieuw geladen te worden. Die korte pendelroutes maken het mogelijk om ondanks de spanningen toch continu exporten uit te voeren.

Zodra schepen de Straat van Hormuz veilig zijn gepasseerd, wordt de lading vaak overgezet op tankers van klanten in veiliger wateren bij Fujairah of Sohar. Die locaties staan bekend als belangrijke knooppunten voor zogeheten schip-tot-schip-transfers. Sommige schepen varen daarna verder richting de westkust van India.

De strategie werkt vooral omdat Adnoc dicht bij Hormuz opereert. Olie van velden zoals Upper Zakum wordt geladen op Zirku Island, terwijl producten als nafta en vloeibaar gas afkomstig zijn van de enorme raffinaderij in Ruwais.

Door de relatief korte afstanden kan een tanker binnen ongeveer een week heen en terug varen, waardoor Adnoc zijn vloot efficiënt blijft inzetten ondanks de risico’s in de regio.

Ook lng-export gaat in het geheim door

Niet alleen olie, maar ook vloeibaar aardgas (lng) wordt door Adnoc via de Straat van Hormuz geëxporteerd met zogenoemde dark transits. Volgens scheepsvolgdata werd dit weekend nog een lng-tanker gespot die onderweg was naar de westkust van India.

Satellietbeelden laten zien dat lng-tankers al wekenlang aanmeren bij Das Island, de belangrijke exportterminal van Adnoc in de Perzische Golf. Opvallend is dat in diezelfde periode vrijwel geen schepen zichtbaar zijn in openbare volgsystemen rond de terminal.

Volgens bronnen schakelen de tankers hun transponders bewust uit zodra zij vanuit de Golf van Oman richting Hormuz varen. Na het passeren van de zeestraat laden zij hun gas op bij Das Island, waarna de signalen pas weer worden ingeschakeld zodra de schepen terugkeren in veiliger wateren buiten de Perzische Golf.

Met die aanpak weet Adnoc ook de export van lng grotendeels draaiende te houden, ondanks de militaire spanningen en het verhoogde risico voor scheepvaart in de regio.

Onduidelijk of Adnoc tol betaalt aan Iran

Hoeveel olie, gas en brandstof Adnoc precies via de Straat van Hormuz exporteert, is moeilijk vast te stellen. Doordat veel schepen hun transponders uitschakelen, ontbreekt een groot deel van de openbare volgdata.

Die tactiek wordt de afgelopen maanden steeds vaker gebruikt in de regio, officieel als veiligheidsmaatregel vanwege de militaire spanningen.

Daardoor blijft ook onduidelijk welke route de tankers precies nemen tijdens hun passage door Hormuz. Sommige schepen varen mogelijk via de zuidelijke route langs Oman, terwijl andere gebruik kunnen maken van de noordelijke corridor die onder Iraanse controle staat.

In dat laatste geval zouden mogelijk tolbetalingen aan Iran nodig zijn voor veilige doorgang.

Toch laat het aantal succesvolle exporten zien dat Adnoc voorlopig een werkbare balans lijkt te hebben gevonden tussen de Iraanse controles en de aanwezigheid van Amerikaanse oorlogsschepen in het gebied.

Vredesakkoord mogelijk in zicht

Hoge Amerikaanse functionarissen hebben aangegeven dat de Verenigde Staten en Iran dichter bij een deal komen die Hormuz zou kunnen heropenen. President Donald Trump zei eerder dat hij niet wil “haasten” met een akkoord. Tijdens het weekend liet hij weten dat een vredesakkoord met Iran “grotendeels was uitonderhandeld”.