AI kan straks zelfstandig betalen dankzij Visa, Mastercard en Ripple

Visa, Mastercard en Ripple zetten een belangrijke stap richting een nieuw betaalsysteem voor kunstmatige intelligentie (AI). De bedrijven behoren tot de eerste leden van de nieuwe x402 Foundation, die een open betaalstandaard ontwikkelt waarmee AI-agents en andere software zelfstandig digitale betalingen kunnen uitvoeren.

De Linux Foundation maakte dinsdag bekend dat de x402 Foundation officieel van start is gegaan. In totaal hebben veertig bedrijven en organisaties zich aangesloten, waaronder ook American Express, Stripe, Google, Amazon Web Services, Shopify en Cloudflare. Tegelijkertijd heeft Coinbase de ontwikkeling van het protocol overgedragen aan de onafhankelijke stichting, die voortaan verantwoordelijk is voor het beheer en de verdere ontwikkeling van de standaard.

x402 maakt het mogelijk dat software zonder bankrekening, betaalkaart of menselijke tussenkomst direct betaalt voor digitale diensten. Volgens de initiatiefnemers bedraagt de gemiddelde betaling slechts 32 dollarcent, een bedrag dat via traditionele betaalnetwerken door de relatief hoge transactiekosten nauwelijks rendabel is.

Visa, Mastercard en Ripple bouwen samen aan AI-betalingen

De lijst met deelnemers aan x402 is opvallend. Grote betaalbedrijven als Visa, Mastercard, American Express, Stripe, Adyen en Fiserv hebben zich aangesloten, net als technologiebedrijven Google, Amazon Web Services, Shopify en Cloudflare. Ook vanuit de cryptosector is de steun groot, met onder meer Ripple, Circle, MoonPay en de stichtingen achter Solana en Stellar.

Daarmee werken traditionele financiële partijen en cryptobedrijven voor het eerst samen aan één open standaard waarmee software zelfstandig betalingen kan uitvoeren. Vooral voor AI-agents kan dat een belangrijke stap zijn, omdat zij zonder menselijke tussenkomst digitale diensten kunnen afrekenen.

De technologie bouwt voort op de internetcode ‘402 Payment Required’. Die werd ruim dertig jaar geleden al opgenomen in de standaard voor het web, maar kreeg nooit een praktische toepassing. Betalen op internet verliep uiteindelijk via betaalkaarten, abonnementen en advertenties.

Coinbase blies de standaard in mei 2025 nieuw leven in. Wanneer een AI-agent of ander softwareprogramma toegang wil krijgen tot betaalde informatie, stuurt de server eerst een ‘402 Payment Required’-melding met het verschuldigde bedrag. De software kan vervolgens direct een betaling, meestal in de stablecoin USDC, versturen. Zodra de transactie is bevestigd, krijgt het programma automatisch toegang tot de gevraagde gegevens of dienst.

Daarvoor zijn geen account, betaalkaart of bestaande klantrelatie nodig. Juist die eenvoud moet het mogelijk maken dat AI-systemen in de toekomst zelfstandig digitale diensten inkopen en afrekenen.

AI-agenten betalen gemiddeld 32 cent

x402 is vooral ontwikkeld voor AI-agents die zelfstandig digitale diensten moeten inkopen. Zo’n AI-agent kan geen bankrekening openen, kredietcontrole doorlopen of abonnement afsluiten, maar wel zelfstandig een blockchaintransactie ondertekenen.

Daardoor kan de software automatisch betalen voor bijvoorbeeld data, rekenkracht of toegang tot een API. Google heeft de standaard inmiddels geïntegreerd in zijn eigen infrastructuur voor AI-agenten. Ook Cloudflare biedt ondersteuning binnen zijn ontwikkelaarsplatform.

De eerste gebruikscijfers laten zien dat x402 vooral wordt ingezet voor microbetalingen. Volgens het protocol zijn in de afgelopen dertig dagen ruim 75 miljoen transacties verwerkt, goed voor ongeveer 24 miljoen dollar aan betalingen tussen ruim 94.000 kopers en 22.000 verkopers.

Gemiddeld gaat het om slechts 32 dollarcent per transactie. Dat onderstreept precies waar x402 voor is ontwikkeld: het verwerken van grote aantallen kleine betalingen die via traditionele betaalnetwerken door de relatief hoge transactiekosten nauwelijks rendabel zijn.

x402 staat nog aan het begin van zijn groei

Hoewel x402 inmiddels miljoenen transacties verwerkt, blijft de financiële omvang voorlopig bescheiden. In de afgelopen dertig dagen liep via het protocol ongeveer 24 miljoen dollar, een fractie van de bedragen die Visa en Mastercard dagelijks verwerken.

Ook gegevens van DefiLlama laten zien dat het ecosysteem zich nog in een vroege fase bevindt. Het platform registreert voor x402 ongeveer 559.000 dollar aan DEX-volume over de afgelopen dertig dagen en bijna 16.000 dollar in de laatste 24 uur.

Die cijfers zijn overigens niet één op één te vergelijken met de statistieken van x402 zelf. Waar x402 alle betalingen via het protocol meetelt, registreert DefiLlama uitsluitend een specifieke vorm van onchain handelsactiviteit.

Toch geeft de steun van grote namen als Visa, Mastercard, Ripple, Google en Amazon Web Services het project direct geloofwaardigheid. Door het beheer onder te brengen bij de Linux Foundation moet x402 uitgroeien tot een open standaard die door verschillende betaalnetwerken, blockchains en AI-platformen kan worden gebruikt, zonder afhankelijk te zijn van één bedrijf.