Amerikaanse staatsschuld bereikt nieuw record: wat zijn de pijnlijke gevolgen?

De Amerikaanse overheid leent meer dan ooit tevoren. Nieuwe cijfers laten zien dat de totale staatsschuld blijft oplopen en inmiddels astronomische proporties heeft bereikt. Beleggers en beleidsmakers maken zich zorgen: hoe lang is dit nog houdbaar? En wat betekent dat voor de financiële markten?

Staatsschuld VS stijgt naar 38,5 biljoen dollar

De Amerikaanse staatsschuld is opgelopen tot een nieuw record 38,5 biljoen dollar, zo blijkt uit cijfers van de US Debt Clock. De situatie komt neer op ruim 120 procent van het bruto binnenlands product (BBP), een niveau dat doorgaans wordt geassocieerd met landen in financiële nood. 

Ter vergelijking: volgens De Nederlandsche Bank (DNB) bedroeg de Nederlandse staatsschuld in 2024 slechts 43 procent van het BBP.

De schuld is het gevolg van jarenlange overheidsuitgaven aan onder meer defensie, infrastructuur en sociale programma’s, aangevuld met de torenhoge kosten tijdens de COVID-19-pandemie.

Ruim 70 procent van de schuld is in handen van Amerikaanse beleggers en instellingen. De rest is verdeeld over landen als Japan, China en het Verenigd Koninkrijk.

De rentelasten lopen snel op. Met de huidige rentepercentages betaalt de Amerikaanse overheid inmiddels meer dan 1 biljoen dollar per jaar aan rente alleen. Dat is meer dan het volledige defensiebudget.

Het is ook een van de redenen waarom president Donald Trump herhaaldelijk heeft aangedrongen op lagere rentes. In mei wordt bovendien een nieuwe voorzitter van de centrale bank, de Federal Reserve (Fed), benoemd. Trump heeft al laten weten dat hij iemand wil kiezen die de rente actief wil verlagen. 

Opvallend genoeg werkte zijn eigen beleid dit juist tegen. De huidige voorzitter Jerome Powell gaf eerder aan dat Trumps handelspolitiek, waaronder de hoge importtarieven, renteverlagingen juist heeft vertraagd vanwege de hogere inflatie.

Meer obligaties, hogere rente

De hoge schuld werkt ook door op de obligatiemarkt. Omdat de overheid steeds meer moet lenen, worden er voortdurend nieuwe staatsobligaties uitgegeven. Dat grotere aanbod zorgt ervoor dat beleggers hogere rendementen eisen, zeker nu de inflatieverwachtingen oplopen. Dit leidt tot stijgende rentes op langlopende obligaties.

Als de centrale bank ondertussen de korte rente laag houdt, ontstaat een steilere rentecurve. Dat is kenmerkend voor het problematische fenomeen van fiscale dominantie. De Federal Reserve verliest dan grip op het rentebeleid, omdat het betaalbaar houden van de staatsschuld zwaarder gaat wegen dan het bestrijden van inflatie.

Trump’s belastingplan verergert de situatie

Alsof dat nog niet genoeg is, komt er mogelijk een nieuwe impuls voor de schuld. In juli 2025 werd de “Big Beautiful Bill” aangenomen, een plan van Donald Trump dat tientallen belastingvoordelen uit 2017 permanent maakt en nieuwe verlagingen toevoegt.

Volgens het onafhankelijke budgetbureau CBO kost deze wet tussen de 2,4 en 3 biljoen dollar aan extra tekorten over de periode 2025 tot 2034. In een scenario waarin nog meer tijdelijke maatregelen permanent worden, kan dat oplopen tot ruim 5 biljoen dollar.

Wat betekent dit voor Bitcoin en goud?

Bij zulke hoge schulden grijpen overheden historisch vaak naar inflatie als uitweg. Door geld bij te drukken of de munt te laten verzwakken, daalt de reële waarde van de schuld. Maar dat tast tegelijk de koopkracht van burgers aan.

Beleggers zoeken in zulke omstandigheden hun toevlucht tot schaarse en waardevast activa zoals goud en Bitcoin (BTC). Goud steeg het afgelopen jaar al met bijna 70 procent, mede doordat landen als China enorme hoeveelheden van het edelmetaal opkochten in een poging hun afhankelijkheid van de Amerikaanse dollar te verkleinen.

Ook BTC klimt weer, na een gigantische correctie in het vierde kwartaal. In de afgelopen week steeg de Bitcoin koers met 6,7 procent.