Chainalysis: crypto voorspelt drugscrisis maanden vóór overheid

Criminelen maken al langer gebruik van crypto, juist vanwege het decentrale karakter. Maar diezelfde eigenschap biedt ook kansen voor opsporing en beleid.

Volgens blockchain-analysebedrijf Chainalysis is het met blockchaindata mogelijk om illegale drugshandel, fraude en de effecten van beleid maanden eerder te herkennen dan via traditionele bronnen.

Crypto waarschuwt eerder dan de overheid

Cryptotransacties kunnen al maanden voor een drugscrisis waarschuwen. Dat stelt Chainalysis in een nieuw rapport. Volgens het bedrijf zijn er duidelijke patronen zichtbaar in betalingen op het darknet, die vooruitlopen op pieken in overdoses.

Een van de opvallendste conclusies komt uit de Verenigde Staten en Canada. Daar daalde het aantal fatale fentanyl-overdoses in 2024. Die daling volgde op een terugval in cryptobetalingen aan Chinese leveranciers van chemische precursoren. Volgens Chainalysis begon die afname al medio 2023.

Volgens de onderzoekers kwam de terugval mede door sancties, gezamenlijke acties met China en het offline halen van verkoopsites. Deze stappen verstoorden de toeleveringsketen al bij de bron. Daardoor was er minder fentanyl beschikbaar in Noord-Amerika.

Volgens Chainalysis is dat een aanwijzing dat blockchaingegevens kunnen dienen als vroegtijdig waarschuwingssignaal voor de volksgezondheid. “De afname in cryptostromen begon nét voor de daling in sterftecijfers,” aldus de onderzoekers. “Dat suggereert dat cryptodata enkele maanden eerder waarschuwen dan officiële statistieken.”

Grote crypto-aankopen voorspellen zorgdruk

Niet alleen wie betaalt, maar ook hoeveel, blijkt relevant. In Canada is een duidelijke link te zien tussen grote cryptotransacties en ziekenhuisopnames. Kleine aankopen onder de 500 dollar laten geen verband zien. Grote aankopen van meer dan 500 dollar hangen volgens het rapport juist sterk samen met meer bezoeken aan de spoedeisende hulp en met sterfgevallen.

Volgens Chainalysis duiden deze grotere bedragen op distributie of zwaar gebruik. “Het geld beweegt vóór de crisis. Eerst kopen mensen drugs, daarna zien we pas de overdoses,” stellen de onderzoekers. De data zou dus kunnen helpen om toekomstige zorgdruk te voorspellen.

Darknetmarkten blijven bestaan en groeien door

Ondanks wereldwijde politieacties verwerkten darknetmarkten in 2025 opnieuw bijna 2,6 miljard dollar aan cryptotransacties. Marktplaatsen verdwijnen weliswaar na hacks of invallen, maar worden snel vervangen. Verkopers verplaatsen hun handel moeiteloos naar andere markten. In veel gevallen bevoorraden darknetmarkten elkaar zelfs onderling.

Een treffend voorbeeld is de opkomst van TorZon. Na de sluiting van Abacus Market in juli 2025 nam TorZon vrijwel direct de leidende positie over. Vooral Russische markten blijven volgens het rapport dominant in de handel in synthetische drugs.

Trump onder vuur na fentanylheffing op Canada

De fentanylcrisis in de VS was een van Trumps hoofdredenen voor nieuwe importheffingen. Canada kreeg een heffing van 25 procent omdat het volgens Trump te weinig doet tegen drugssmokkel. Hij noemde dat een nationale veiligheidscrisis.

Critici spreken van een voorwendsel. Uit cijfers blijkt dat de meeste fentanyl via Mexico binnenkomt. Zelfs Republikeinen noemen het een economische maatregel die is vermomd als veiligheidsbeleid.