Britse premier Starmer stapt op: pond en obligatiemarkt wankelen

Keir Starmer stapt op als premier van het Verenigd Koninkrijk. Na maanden van politieke druk heeft hij nu de handdoek in de ring gegooid. En dat brengt de nodige onrust teweeg: de pond gleed onderuit en de rente op Britse schuld liep op.

Starmer stopt ermee na toenemende druk

Starmer maakte zijn vertrek bekend voor zijn ambtswoning aan Downing Street 10. Eerder op de ochtend had hij telefonisch zijn ontslag ingediend bij koning Charles.

Hij blijft nog wel even aan. Tot er een opvolger is gekozen, leidt hij zowel het land als de Labour-partij. Kandidaten kunnen zich vanaf 9 juli melden en in september moet er een nieuwe premier zijn.

“Ik ben niet de persoon om de partij naar de volgende overwinning te leiden”, zei een geëmotioneerde Starmer. Hij zegt de boodschap van zijn partij gehoord te hebben en stapt daarom op.

De druk liep al maanden op. Een zware nederlaag bij de lokale verkiezingen van vorige maand en historisch lage waarderingscijfers maakten zijn positie wankel. De druppel was de verkiezingswinst van burgemeester Andy Burnham, die nu aast op het premierschap.

Starmer was nog geen twee jaar premier. In 2024 won hij met Labour een grote meerderheid, na veertien jaar Conservatief bestuur. Als zesde premier in tien jaar tijd laat hij een rumoerig politiek landschap achter.

Wie gaat het stokje overnemen?

Alle ogen zijn nu gericht op Andy Burnham. De burgemeester van Manchester won vorige week een zetel in het Lagerhuis en liet meteen doorschemeren dat hij naar het premierschap lonkt.

Volgens Burnham staat Labour op een kruispunt en krijgt de partij een “laatste kans” om kiezers terug te winnen. “Er zal geen tweede kans zijn”, zei hij.

Hij is niet de enige gegadigde. Ook oud-gezondheidsminister Wes Streeting en voormalig vicepremier Angela Rayner worden genoemd als mogelijke opvolgers.

Pond en obligatiemarkt reageren op het nieuws

De pond zakte vandaag met 0,4 procent naar 1,3181 dollar, vlak boven het laagste niveau van dit jaar. Dat dieptepunt van 1,3159 dollar werd in maart aangetikt.

Duikt de munt daaronder, dan staat de pond op het zwakste punt sinds november. Zover kwam het niet. De munt krabbelde terug en staat inmiddels weer in het groen op 1,322 dollar.

Sinds de verkiezingsnederlaag van Labour op 7 mei is de pond al zo’n 2,5 procent verzwakt. Beleggers hielden steeds serieuzer rekening met het vertrek van Starmer, en daar kwam bij dat de Bank of England de rente dit jaar naar verwachting minder hard verhoogt dan de Amerikaanse centrale bank. 

Het snelle herstel laat zien dat de markt het vertrek al hadden zien aankomen. En in een waarschijnlijke opvolger Burnham wordt voorlopig geen reden tot paniek gezien. Pas als hij echt aantreedt en de begrotingsregels wil oprekken, kan de pond alsnog onder druk komen.

Tegelijkertijd liep de rente op Britse tienjaars staatsobligaties op van 4,84 naar 4,85 procent. Die rente laat zien wat de overheid betaalt om geld te lenen. Hoe hoger de rente, hoe duurder dat lenen wordt.

Opvallend genoeg daalde de rente in Frankrijk, Duitsland, Italië en Spanje juist. De Britse kosten gingen dus tegen de stroom in omhoog.

Dat heeft alles te maken met de torenhoge schuldenberg. Het VK torst al een staatsschuld van bijna 3 biljoen pond. Beleggers vrezen dat Burnham daar met extra uitgaven nog een schep bovenop doet.

En meer uitgaven betekent meer lenen. Daarvoor geeft de overheid extra staatsobligaties uit, ook wel gilts genoemd. Hoe meer schuld een land aanbiedt, hoe meer rente beleggers eisen om dat risico te dragen. Zo loopt de rente verder op.

Jason Borbora-Sheen, portfoliomanager bij Ninety One, ziet de markt daarom op scherp staan. “Het is de vraag of de begrotingsgeloofwaardigheid van een waarschijnlijke nieuwe minister van Financiën en de premier geloofd wordt door de gilt-markt, wat getest zal worden zodra hun beleidsvoorkeuren duidelijk worden.”

Niet iedereen schrikt ervan. Volgens Bloomberg-strateeg Skylar Montgomery Koning zien beleggers de machtswisseling vooral als ruis. “De marktreactie op een waarschijnlijk premierschap van Andy Burnham suggereert dat beleggers dit zien als politieke ruis in plaats van een echte bedreiging voor de Britse begrotingsgeloofwaardigheid.”