China heeft alles wat Amerika 15 jaar geleden had, behalve één ding

De economische strijd tussen de Verenigde Staten en China draait allang niet meer alleen om handel. Kapitaal, arbeidskosten, energie en overheidsbeleid bepalen steeds nadrukkelijker welk land de beste kaarten heeft. Op meerdere van die gebieden lijkt China momenteel een voordeel te hebben.

Toch is de uitkomst allesbehalve zeker. Volgens Louis-Vincent Gave, topman van onderzoeksbureau Gavekal Research, kan kunstmatige intelligentie de verhoudingen volledig veranderen.

AI kan de Amerikaanse economie een nieuwe impuls geven, maar brengt tegelijkertijd risico’s met zich mee voor energieprijzen, kapitaalkosten en de arbeidsmarkt.

China heeft voordeel bij kapitaal en arbeid

Gave vergelijkt de concurrentiepositie van beide landen aan de hand van vier belangrijke kostenposten: kapitaal, arbeid, energie en de overheid. Vooral bij de eerste twee komt China volgens hem sterk uit de bus.

De kosten van kapitaal liggen in de Verenigde Staten volgens zijn berekeningen ongeveer 350 tot 400 basispunten hoger dan in China. Dat betekent dat Amerikaanse bedrijven relatief meer betalen om investeringen te financieren.

Ook bij arbeidskosten heeft China een voordeel. Het land behoort volgens Gave nog altijd tot de economieën met relatief lage arbeidskosten. Dat helpt Chinese bedrijven om goedkoop te produceren en draagt bij aan het grote handelsoverschot van het land.

Bij energie liggen de twee grootmachten dichter bij elkaar. Chinese bedrijven profiteren van relatief lage elektriciteitsprijzen. De Verenigde Staten hebben daarentegen dankzij de schalieolie en gasindustrie toegang gekregen tot goedkoper aardgas en andere energiebronnen.

Volgens Gave is het verschil daardoor beperkt. China heeft op energiegebied volgens hem slechts een kleine voorsprong.

De situatie doet hem denken aan de positie waarin de Verenigde Staten zich ongeveer vijftien jaar geleden bevonden.

“De VS had de goedkoopste energie ter wereld, het goedkoopste kapitaal ter wereld, goedkope arbeid en een ondergewaardeerde dollar”, aldus Gave.

China bevindt zich volgens hem nu in een vergelijkbare positie. Het land heeft lage kapitaalkosten, goedkope elektriciteit, relatief goedkope arbeid en volgens Gave een ondergewaardeerde renminbi.

“De vraag is: waarom groeit China dan niet explosief?”

Overheidsbeleid blijft zwakke plek voor China

Het antwoord ligt volgens Gave gedeeltelijk bij de vierde kostenpost: de overheid. Daarbij gaat het niet alleen om belastingen, maar vooral om regelgeving en de voorspelbaarheid van beleid.

Ook de Verenigde Staten hebben daarmee te maken. Gave wijst op onzekerheid rond het Amerikaanse handelsbeleid en geopolitieke uitspraken en acties tijdens de tweede regering van Donald Trump. Onder meer Groenland, Venezuela en Iran worden daarbij genoemd. Ook binnenlandse onrust kan volgens hem het ondernemersklimaat beïnvloeden.

China scoort op dit vlak volgens Gave echter nog slechter. De Chinese overheid heeft in het verleden regelmatig stevig ingegrepen in financiële markten en bedrijven.

Hij verwijst onder meer naar de Chinese aandelenmarkt in 2015, toen overheidsingrijpen de markt sterk beïnvloedde. Later kregen vastgoedontwikkelaars opnieuw te maken met plotselinge beleidswijzigingen, nadat banken de financiering van de sector moesten beperken.

Gave verwacht niet dat deze situatie snel verandert. Ook rekent hij niet op een structurele verbetering van de relatie tussen China en de Verenigde Staten. Daarnaast blijkt het voor Beijing lastig om beleid door te voeren dat Chinese huishoudens stimuleert om meer te consumeren.

AI kan Amerikaanse beurs opnieuw veranderen

Voor beleggers is vooral de rol van kunstmatige intelligentie belangrijk. De Amerikaanse aandelenmarkt profiteerde jarenlang van gunstige omstandigheden, waaronder goedkope energie, goedkoop kapitaal en aantrekkelijke arbeidskosten.

Die voordelen zijn volgens Gave grotendeels verdwenen. Daardoor is verdere groei van Amerikaanse aandelen sterker afhankelijk geworden van stijgende bedrijfswinsten.

Dat is extra belangrijk omdat de S&P 500 volgens de bron rond historisch hoge waarderingen handelt. Tegelijkertijd laten Amerikaanse bedrijven nog altijd een winstgroei van dubbele cijfers zien en stond de index op het moment van de analyse ongeveer één procent onder zijn recordniveau.

AI vormt daarbij de grote onbekende factor.

Wanneer de technologie minder productiviteitswinst oplevert dan gehoopt, blijven hoge arbeidskosten een probleem voor Amerikaanse bedrijven. Wordt AI juist een groot succes, dan kan dat nieuwe problemen veroorzaken.

De enorme investeringen in datacenters en computerchips kunnen bijvoorbeeld de vraag naar elektriciteit en kapitaal verder verhogen. Daardoor kunnen energieprijzen en financieringskosten oplopen.

Voor de Verenigde Staten ontstaat zo een opvallende tegenstelling. Een mislukking van de AI-revolutie kan bedrijven opzadelen met hoge arbeidskosten. Een groot succes kan juist kapitaal en energie duurder maken. In beide scenario’s kan bovendien nieuwe politieke onzekerheid ontstaan.