Tijdperk van goedkoop geld is voorbij, ING waarschuwt voor gevolgen

Jarenlang leek geld vrijwel gratis. Overheden, bedrijven en huizenkopers konden tegen historisch lage rentes lenen, terwijl beleggers steeds meer risico namen om nog rendement te behalen. Volgens een nieuwe analyse van ING is die periode nu definitief voorbij.

De bank waarschuwt dat de structureel hogere kapitaalmarktrente de wereldeconomie de komende jaren ingrijpend kan veranderen.

Hogere rente verandert de spelregels

De rente op tienjarige staatsleningen in de Verenigde Staten en Europa ligt inmiddels weer rond niveaus die vóór de financiële crisis van 2008 gebruikelijk waren. Zo schommelt de Amerikaanse tienjaarsrente rond de 4,7 procent. Dat lijkt op het eerste gezicht geen extreem hoog percentage, maar volgens ING markeert het wel een fundamentele omslag.

Jarenlang hielden centrale banken de rente uitzonderlijk laag om economische groei te stimuleren. Na de forse inflatiegolf van 2022 werden de beleidsrentes echter in recordtempo verhoogd. Hoewel de inflatie inmiddels flink is afgenomen en sommige centrale banken voorzichtig zijn begonnen met renteverlagingen, blijven de rentes op langlopende staatsleningen opvallend hoog.

Dat komt volgens ING onder meer doordat beleggers een hogere vergoeding eisen voor inflatierisico’s. Daarnaast lopen de overheidsschulden wereldwijd verder op. Overheden moeten daardoor steeds meer staatsobligaties uitgeven om hun begrotingen te financieren, waardoor de druk op de kapitaalmarktrente aanhoudt.

Gevolgen voor huizen, bedrijven en beleggers

Een hogere kapitaalmarktrente raakt vrijwel iedereen. Huizenkopers krijgen te maken met hogere hypotheekrentes, terwijl bedrijven meer betalen om investeringen te financieren. Daardoor worden uitbreidingsplannen minder aantrekkelijk en kan de economische groei afremmen.

Ook overheden voelen de gevolgen. Tijdens de periode van extreem lage rentes konden veel landen goedkoop grote schulden opbouwen. Nu bestaande leningen tegen aanzienlijk hogere rentes moeten worden geherfinancierd, nemen de rentelasten toe. Dat kan uiteindelijk ten koste gaan van andere overheidsuitgaven.

Voor beleggers heeft de nieuwe werkelijkheid twee kanten. Nieuwe obligaties leveren weer een aantrekkelijk rendement op, iets wat jarenlang nauwelijks het geval was. Tegelijkertijd staan de koersen van bestaande obligaties onder druk, omdat nieuw uitgegeven schuldpapier hogere rentes biedt.

Ook aandelen krijgen het moeilijker. Hogere rentes drukken namelijk de waardering van bedrijven, vooral van groeibedrijven waarvan een groot deel van de verwachte winst pas in de verre toekomst ligt. Vastgoed en andere beleggingen die jarenlang profiteerden van goedkoop kapitaal zijn daardoor eveneens kwetsbaarder geworden.

De echte test moet nog komen

Volgens ING hoeft een kapitaalmarktrente tussen de vier en vijf procent op zichzelf geen groot probleem te zijn, zolang de economie blijft groeien. De grootste uitdaging ontstaat wanneer de economische groei duidelijk afzwakt terwijl de financieringskosten hoog blijven. In zo’n scenario kunnen overheden, bedrijven en financiële markten tegelijkertijd onder druk komen te staan.

Daarmee lijkt volgens de bank één conclusie onvermijdelijk. Na meer dan tien jaar waarin geld uitzonderlijk goedkoop was, moeten economieën en beleggers zich aanpassen aan een wereld waarin kapitaal weer een duidelijke prijs heeft.