ECB wil geld op de blockchain: Schnabel schetst drie routes

De Europese Centrale Bank (ECB) onderzoekt hoe centraal bankgeld een plek kan krijgen op blockchainachtige infrastructuur. Bestuurslid Isabel Schnabel presenteerde daarvoor drie mogelijke modellen. De plannen moeten ervoor zorgen dat betalingen en financiële transacties sneller en slimmer kunnen worden afgehandeld, zonder dat centrale banken hun belangrijke rol in het financiële systeem verliezen.

De ECB zet ondertussen al concrete stappen. Met projecten als Pontes en Appia onderzoekt de centrale bank hoe traditionele financiële markten en tokenized netwerken met elkaar kunnen worden verbonden.

ECB onderzoekt drie modellen voor geld op blockchain

Schnabel presenteerde de plannen tijdens de Future of Money Conference bij de Bank of England in Londen. Volgens haar kan tokenisatie ervoor zorgen dat transacties efficiënter worden afgehandeld. Zo kunnen betalingen programmeerbaar worden gemaakt en kan een betaling automatisch plaatsvinden zodra aan vooraf bepaalde voorwaarden is voldaan.

Daarnaast wijst de ECB op zogeheten atomiciteit. Daarbij worden bijvoorbeeld de overdracht van een financieel product en de bijbehorende betaling tegelijkertijd uitgevoerd. Gaat één onderdeel niet door, dan wordt de volledige transactie teruggedraaid. 

Om centraal bankgeld onderdeel te maken van deze nieuwe infrastructuur ziet de ECB drie mogelijkheden. Bij het eerste model geeft de centrale bank zelf reserves uit op een programmeerbaar platform. Het centrale bankgeld wordt dan rechtstreeks getokeniseerd.

Bij de tweede mogelijkheid blijven de reserves buiten de blockchain. Het bestaande betalingssysteem van de centrale bank wordt via een technische koppeling verbonden met een Distributed Ledger Technology (DLT) netwerk. Zo kunnen beide systemen samenwerken zonder dat de reserves zelf worden omgezet in tokens.

Het derde model geeft private financiële partijen een grotere rol. Een tussenpartij tokeniseert de reserves en geeft vervolgens betalingstokens uit die volledig worden gedekt door reserves bij de centrale bank. Die tokens zijn juridisch gezien een claim op de private partij en niet rechtstreeks op de centrale bank. De drie modellen zijn schematisch uitgewerkt op pagina 7 van Schnabels presentatie. 

Stablecoins en tokenized activa krijgen plek in nieuw systeem

De ECB wil bij deze technologische verandering de huidige structuur van het geldstelsel zoveel mogelijk behouden. Daarin vormt centraal bankgeld de basis, terwijl commerciële banken geld en financiële diensten aanbieden aan bedrijven en consumenten.

Volgens de ECB kan die tweedeling ook bestaan in een tokenized financieel systeem. Tokenized centraal bankgeld kan dan worden gebruikt voor de afwikkeling van transacties met bijvoorbeeld digitale banktegoeden. Ook tokenized effecten en stablecoins kunnen onderdeel worden van dezelfde of gekoppelde infrastructuur. 

Daarmee wil de ECB voorkomen dat de opkomst van nieuwe digitale financiële netwerken de rol van centraal bankgeld naar de achtergrond drukt. In de presentatie maakt de centrale bank daarbij onderscheid tussen publieke betaalmiddelen, zoals digitaal centraal bankgeld, en private alternatieven zoals tokenized banktegoeden en stablecoins.

Bitcoin (BTC) en Ethereum (ETH) worden eveneens genoemd, maar vallen in een andere categorie. De ECB beschouwt deze cryptocurrencies als handels- en beleggingsactiva en niet als publieke afwikkelingsmiddelen. 

ECB zet met Pontes en Appia volgende stap

Een deel van de plannen is inmiddels in de praktijk gebracht. Pontes ging op 21 september 2026 van start. Het project biedt een dubbel afwikkelingsmodel waarbij transacties via het traditionele TARGET-systeem of via DLT kunnen worden verwerkt.

De ECB wil Pontes uiteindelijk 24 uur per dag en zeven dagen per week beschikbaar maken. Ook staat verdere decentralisatie van programmeerbare functies op de planning. 

Daarnaast werkt het Eurosysteem aan Appia. Dit project onderzoekt hoe een toekomstige markt voor tokenized financiële producten technisch kan worden ingericht. Daarbij liggen drie structuren op tafel: één gezamenlijk digitaal grootboek, verschillende met elkaar verbonden netwerken of meerdere gedeelde grootboeken.

In al deze modellen kan centraal bankgeld worden gekoppeld aan financiële activa zoals effecten, banktegoeden en stablecoins. Daarmee onderzoekt de ECB niet alleen hoe bestaand geld naar nieuwe infrastructuur kan worden gebracht, maar ook hoe een groter deel van de Europese financiële markt uiteindelijk op tokenized netwerken kan functioneren.