Gevallen AI-wonderkind stopt half miljard in ASML-rivaal

Leopold Aschenbrenner pompte deze week nog eens 400 miljoen dollar in Source Foundry, een startup die de machines van ASML overbodig wil maken. Zijn hedgefonds groeide in een jaar tijd uit tot 45 miljard dollar en zakte vorige maand spectaculair in elkaar.

Zijn totale inzet komt daarmee op een half miljard, terwijl vrijwel niemand weet wat het bedrijf precies bouwt.

Half miljard voor Source Foundry

Het hedgefonds Situational Awareness stak er eerder al 100 miljoen dollar in, melden zakenkrant The Wall Street Journal en persbureau Bloomberg op basis van ingewijden.

Source Foundry werd in juli 2025 opgericht door twee oud-onderzoekers van Stanford University, Abdulmalik Obaid en Joe Burg. Het werkt aan lithografie, de techniek die het patroon van een chip op silicium print.

Het bedrijf wil de complete gereedschapskist voor chipproductie opnieuw ontwerpen, van de machines tot de software eromheen. Hoe dat moet, houdt het voor zich, want de startup zit nog in de stealth phase.

Toch kreeg Source Foundry in een recente ronde al een waardering van 5 miljard dollar mee, terwijl er nog geen werkende machine staat. In totaal haalde het minstens enkele honderden miljoenen dollars op.

Geleend geld werd hem bijna fataal

Begin juli beheerde de 24-jarige Aschenbrenner nog 45 miljard dollar. Een maand later was dat nog zo’n 10 miljard, een verlies van 67 procent.

Het fonds leunde zwaar op geleend geld. Voor iedere eigen dollar stond er soms vier dollar schuld tegenover, wat de winst vergroot maar het verlies net zo hard.

Aschenbrenner zat vol in AI-aandelen, van geheugenchipmaker SK Hynix tot AI-clouddienst Nebius. Toen die posities snel minder waard werden, eisten de banken steeds meer onderpand.

Iedere gedwongen verkoop drukte de koersen verder omlaag, wat weer nieuw verlies opleverde. Aschenbrenner noemde het tegenover zijn investeerders vergelijkbaar met een bankrun.

Terwijl de gasten voor zijn bruiloft arriveerden, verkocht hij het grootste deel van zijn beursportefeuille aan Citadel, het fonds van rivaal Ken Griffin, met een korting van tien procent.

Er lag ook een plan om voor 3,5 miljard dollar aan Anthropic-aandelen te verkopen aan Sequoia Capital en Greenoaks om de banken tevreden te stellen, maar daar zag Aschenbrenner op het laatste moment van af.

ASML verdient aan de chipmuur

De gok op Source Foundry past bij zijn aanpak, want het fonds stapt vaker in bedrijven die nog geen product of omzet hebben. Investeerders kregen te horen dat maximaal 30 procent van de portefeuille naar niet-genoteerde bedrijven mag.

Waarom dat geld juist deze kant op gaat, legt Sequoia Capital uit. Volgens partner Stephanie Zhan groeit de vraag naar AI exponentieel, terwijl de fabrieken die de chips maken slechts lineair meegroeien.

“Die groeiende kloof is de chipmuur”, zegt Zhan. Volgens haar pakt Source Foundry het strakste knelpunt in de hele AI-keten aan.

Van dat knelpunt profiteert vooral ASML, dat vorig jaar 32,67 miljard euro omzette. De Nederlandse machinebouwer verdient zijn geld met EUV-machines, die met extreem ultraviolet licht piepkleine patronen op chips branden.

Zo’n machine is zo groot als een schoolbus en kost meer dan 400 miljoen dollar. Voor het halve miljard in Source Foundry koop je er bij ASML dus ongeveer één.

Daar komt bij dat ASML leunt op duizenden gespecialiseerde leveranciers, met Zeiss voor de optiek als bekendste naam. Zo’n keten bouw je niet in een paar jaar na.

Pas als een chipmaker als TSMC of Samsung het systeem in een fabriek test, is die 5 miljard dollar meer dan theorie. Volgens The Wall Street Journal kan het nog jaren duren voordat de techniek commercieel bruikbaar is.