Iran heeft in een brief aan de International Maritime Organization duidelijk gemaakt onder welke voorwaarden schepen de Straat van Hormuz mogen passeren. Alleen ‘niet-vijandige’ schepen die geen rol spelen in acties tegen Iran en zich houden aan de door Teheran opgelegde veiligheidsregels, krijgen toegang.
In de brief stelt Iran dat landen alleen kunnen rekenen op veilige doorgang “in coördinatie met de bevoegde Iraanse autoriteiten”. Schepen van landen die betrokken zijn bij of steun geven aan aanvallen op Iran worden uitgesloten.
Het is een opvallende nuancering. Waar de Iraanse Opperste Leider Mojtaba Khamenei eerder zei dat de straat dicht moest blijven, schetst deze brief een genuanceerder beeld. Iran sluit Hormuz niet volledig af, maar claimt het recht om te bepalen wie erdoor mag. De zeestraat wordt daarmee feitelijk een Iraanse tolpoort.
Dat blijkt ook uit de praktijk. Iran is begonnen met het heffen van transitkosten voor commerciële schepen. De afgelopen dagen passeerde een klein aantal schepen de zeestraat, vaak via routes dicht langs de Iraanse kust en vermoedelijk pas na toestemming en betaling.
Voor de energiemarkten verandert er op korte termijn weinig. De voorwaarden die Iran stelt sluiten per definitie Amerikaanse, Israëlische en waarschijnlijk ook Britse schepen uit. En rederijen uit andere landen zullen niet snel door Hormuz varen als dat betekent dat ze afhankelijk zijn van Iraanse goedkeuring die op elk moment kan worden ingetrokken.
Iran stelt bovendien dat “het volledig herstel van veiligheid en stabiliteit in de straat afhankelijk is van het einde van militaire dreigingen in de regio.” Zolang de oorlog doorgaat, blijft de situatie onvoorspelbaar.
De boodschap uit Teheran laat zich op twee manieren lezen. Aan de ene kant oogt het als een diplomatiek signaal: Iran lijkt bereid om de Straat van Hormuz deels te heropenen, mits landen zich voegen naar de Iraanse voorwaarden.
Aan de andere kant wijst alles op een strategisch machtsspel. Door zelf te bepalen welke schepen wel en niet mogen passeren en daar mogelijk kosten voor te rekenen, verstevigt Iran zijn grip op een route waar normaal een groot deel van de wereldwijde oliehandel doorheen gaat.
Nvidia bereikt een beurswaarde van 5,5 biljoen dollar terwijl AI-vraag explodeert en beleggers hopen op versoepeling richting China.
Het Internationaal Energieagentschap waarschuwt voor een zomerse sprong van de olieprijs door sterk dalende reserves.
Bitcoin daalt richting 80.000 dollar nadat Amerikaanse producentenprijzen veel harder stijgen dan verwacht en beleggers nerveus worden.
MSC laat zijn grote containerschepen de Straat van Hormuz mijden door in Jeddah te lossen. Vrachtwagens overbruggen vervolgens 1.300 kilometer over land.
Met 1.000 euro in ASML-aandelen een jaar geleden had je nu ongeveer 2.100 euro. Het aandeel verdubbelde door aanhoudende AI-vraag.
Eerst min 10 procent, nu in de plus: olieprijs reageert direct op WSJ-bericht dat Iran het Hormuz-voorstel afwijst.
