Iran legt bal bij VS: groeit de kans op een einde aan de oorlog?

De diplomatieke druk rond de oorlog tussen de Verenigde Staten en Iran neemt toe.

De Iraanse president Masoud Pezeshkian zegt dat Washington nu moet bepalen of het de inmiddels maandenlange oorlog wil beëindigen. Tegelijkertijd probeert China een grotere rol te spelen in de zoektocht naar een akkoord.

Dat gebeurt terwijl het geweld juist verder uitbreidt. De Houthi’s voeren opnieuw aanvallen uit op Saudi-Arabië en het scheepvaartverkeer door de Straat van Hormuz blijft ver onder normale niveaus. Eerder deze week passeerden op één dag slechts twee geregistreerde vrachtschepen de zeestraat, tegenover ongeveer 125 grote commerciële schepen per dag vóór het conflict.

Iran ziet opening voor onderhandelingen

Pezeshkian probeert de verantwoordelijkheid voor een mogelijk einde aan de oorlog nadrukkelijk bij Washington te leggen.

Dat past bij een bredere diplomatieke beweging van de afgelopen dagen. De Verenigde Staten en Iran hervatten deze week indirecte gesprekken tijdens de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties.

De gesprekken komen na maanden waarin beide landen elkaar vooral militair en economisch onder druk zetten. De strijd begon eind februari met Amerikaanse en Israëlische aanvallen op Iran en groeide vervolgens uit tot een bredere regionale confrontatie.

Een belangrijk onderdeel van een mogelijk akkoord blijft de Straat van Hormuz. Iran heeft aangegeven de scheepvaart daar weer verder te kunnen openen als de Verenigde Staten hun militaire druk en blokkade verminderen.

China schuift naar voren

Ook China krijgt een steeds belangrijkere rol. Xi Jinping is deze week in de Verenigde Staten voor een staatsbezoek en sprak met Donald Trump over onder meer handel, kunstmatige intelligentie en de situatie in het Midden-Oosten. De bijeenkomst vond plaats tijdens Xi’s bezoek van 23 tot en met 25 september.

Washington hoopt dat Beijing zijn invloed op Teheran gebruikt om een akkoord dichterbij te brengen. China is een belangrijke handelspartner van Iran en heeft daardoor economische invloed die veel andere landen niet hebben.

Olieprijs reageert voorzichtig positief

Voor financiële markten blijft olie het belangrijkste kanaal waarlangs de oorlog doorwerkt. Ondanks nieuwe aanvallen daalt de olieprijs vrijdag. Beleggers lijken daarmee voorzichtig meer kans toe te kennen aan een diplomatieke oplossing.

Dat is belangrijk. De verstoring rond Hormuz heeft olie duurder gemaakt, inflatie aangewakkerd en obligatierentes omhoog geduwd. Minder spanning kan dat proces gedeeltelijk omkeren.

Geweld is nog niet voorbij

Van een vredesakkoord is voorlopig echter geen sprake. De Houthi’s blijven Saudi-Arabië aanvallen en de regio blijft militair gespannen. Eerdere onderhandelingen en pogingen tot de-escalatie liepen bovendien opnieuw vast.

Toch lijkt diplomatie weer een grotere rol te krijgen. Voor beleggers wordt de komende periode daarom vooral belangrijk of de gesprekken ook daadwerkelijk leiden tot meer scheepvaart door Hormuz en een duurzame daling van de olieprijs.

Dat zou niet alleen geopolitiek belangrijk zijn. Het kan ook de inflatie- en rentedruk verminderen die financiële markten de afgelopen maanden zo sterk heeft bepaald.