Iran hekelt ’theaterdiplomatie’ Trump, olieprijs loopt op

De hoop op snelle vrede rond Iran krijgt opnieuw een klap. Irans hoofdonderhandelaar Mohammad Bagher Ghalibaf beschuldigt Donald Trump van “theaterdiplomatie”. Daarmee reageert hij op de tegenstrijdige berichten uit Washington, waar Trump eerder stelde dat er vooruitgang wordt geboekt richting een deal.

Volgens Iran klopt dat beeld niet. Teheran blijft ontkennen dat er directe gesprekken met de Verenigde Staten plaatsvinden. Daarmee wordt opnieuw duidelijk hoe onzeker het diplomatieke traject is. De markt hoopte de afgelopen dagen op een akkoord rond de Straat van Hormuz. Maar de fysieke realiteit op zee vertelt een ander verhaal.

Scheepvaart door Hormuz bijna stilgevallen

Volgens data van Kpler voeren woensdag slechts twee schepen door de Straat van Hormuz. Een dag eerder waren dat er nog acht. Voor de oorlog lag het normale niveau rond 130 tot 140 schepen per dag. Dat is een gigantisch verschil.

Ook bij Bab el-Mandeb, een andere cruciale vaarroute richting de Rode Zee, is het verkeer ingestort. Daar passeerde nog maar één droogbulkschip, tegenover twintig schepen een dag eerder.

Dat betekent dat de twee belangrijkste chokepoints rond het Midden-Oosten tegelijk onder druk staan. Zolang scheepvaart niet normaliseert, blijft er een fysieke beperking op energie- en goederenstromen. Dan is het lastig om te spreken van echte de-escalatie, hoe optimistisch de politieke headlines ook klinken.

Iran wil controle houden

Daar komt bij dat Iran onder een conceptplan met Oman duidelijke voorwaarden wil stellen aan scheepvaart door Hormuz. Volgens het Iraanse persbureau Fars zouden Amerikaanse en Israëlische schepen worden geweerd uit de Straat van Hormuz. Ook schepen uit landen die Iran “schade” hebben toegebracht, zouden beperkt worden totdat compensatie is betaald.

Daarnaast wil Iran boetes kunnen opleggen tot 20 procent van de waarde van de lading bij overtreding van de voorwaarden. Dat maakt duidelijk dat Teheran Hormuz niet zomaar wil vrijgeven.

Iran ziet de vaarroute als strategische hefboom tegenover de Verenigde Staten. Een akkoord met Oman kan dus wel een stap richting heropening zijn, maar hoeft niet te betekenen dat het verkeer snel terugkeert naar normale niveaus.

Regionale dreiging breidt uit

Ondertussen neemt de druk elders in de regio toe. Saudi-Arabië zou rekening houden met meerdere gecoördineerde aanvallen door Iraakse milities die samenwerken met de door Iran gesteunde Houthi’s. Diezelfde Houthi’s claimden eerder aanvallen op twee Saudische olietankers in de Golf van Aden.

Daarmee verschuift het risico niet alleen rond Hormuz, maar ook richting de Rode Zee en Saudische energie-infrastructuur. Olie reageerde direct op de hardere Iraanse toon. Brent steeg richting 83,55 dollar per vat en WTI naar ongeveer 78,17 dollar.