Iran is begonnen met het heffen van kosten voor commerciële schepen die de Straat van Hormuz passeren. In sommige gevallen loopt dat op tot 2 miljoen dollar per reis, wat neerkomt op een informele tol op een van ’s werelds belangrijkste energieroutes.
De betalingen worden per geval gevraagd en blijven grotendeels buiten beeld. Het is onduidelijk in welke valuta wordt afgerekend en van een vast systeem lijkt nog geen sprake. Wel zouden meerdere schepen inmiddels hebben betaald om doorgang te krijgen.
Sinds het uitbreken van de oorlog in het Midden-Oosten, nu ongeveer vier weken geleden, is het aantal schepen dat de zeestraat passeert sterk afgenomen. Een groot deel van het resterende verkeer heeft banden met Iran, terwijl andere vaartuigen bewust dicht langs de Iraanse kust varen.
Door de Straat van Hormuz stroomt dagelijks ongeveer een vijfde van de wereldwijde olie- en gasexport, naast grote hoeveelheden voedsel en metalen. Dat maakt de route van cruciaal belang voor de wereldeconomie. De informele tol laat zien hoe groot de invloed van Iran op deze strategische doorgang is.
India, dat recent vier schepen met vloeibaar petroleumgas door de zeestraat liet varen, benadrukt dat internationale regels vrije doorvaart garanderen. Volgens het land mag geen enkele partij kosten rekenen voor het gebruik van deze route.
Hoewel de kosten nu per geval worden opgelegd, denkt Iran erover om deze heffingen structureel in te voeren als onderdeel van een breder naoorlogs akkoord. Vorige week liet een Iraans parlementslid weten dat er wordt gewerkt aan een voorstel om landen standaard te laten betalen voor het gebruik van de zeestraat.
Voor Arabische olieproducenten in de Golf is zelfs een tijdelijke tol onacceptabel. Het raakt aan de soevereiniteit, schept een gevaarlijk precedent en vergroot het risico dat deze cruciale handelsroute wordt ingezet als geopolitiek drukmiddel.
Saudi-Arabische olieproductie is met 42 procent gedaald sinds februari naar 6,3 miljoen vaten per dag, het laagste niveau sinds de Golfoorlog.
Nvidia bereikt een beurswaarde van 5,5 biljoen dollar terwijl AI-vraag explodeert en beleggers hopen op versoepeling richting China.
Het Internationaal Energieagentschap waarschuwt voor een zomerse sprong van de olieprijs door sterk dalende reserves.
MSC laat zijn grote containerschepen de Straat van Hormuz mijden door in Jeddah te lossen. Vrachtwagens overbruggen vervolgens 1.300 kilometer over land.
Met 1.000 euro in ASML-aandelen een jaar geleden had je nu ongeveer 2.100 euro. Het aandeel verdubbelde door aanhoudende AI-vraag.
Eerst min 10 procent, nu in de plus: olieprijs reageert direct op WSJ-bericht dat Iran het Hormuz-voorstel afwijst.
