Nederland wil gasopslagen minder vullen: dit zijn de risico’s

Nederland wil af van de verplichte vulpercentages voor gasopslagen. Volgens het kabinet past het huidige systeem niet meer bij de internationale gasmarkt en kost het jaarlijks mogelijk honderden miljoenen tot een miljard euro.

De overheid wil daarom meer verantwoordelijkheid bij energiebedrijven leggen en zelf alleen een strategische noodvoorraad aanhouden. Daarmee bespaart Nederland geld, maar wordt het bij grote verstoringen ook afhankelijker van buitenlandse gasleveringen.

Kabinet wil stoppen met dure gasopslag

Nederland vulde zijn gasopslagen jarenlang vooral in de zomer. Gas was dan relatief goedkoop en kon tijdens de duurdere wintermaanden worden gebruikt.

Dat systeem werkt steeds minder goed. Europa ontvangt veel minder Russisch gas via pijpleidingen en importeert meer vloeibaar aardgas (LNG) per schip uit onder meer de Verenigde Staten.

Daardoor zijn de traditionele prijsverschillen tussen zomer en winter veranderd. Op dit moment is gas zelfs duurder dan gas voor komende winter. Voor energiebedrijven is het daardoor niet aantrekkelijk om nu gas te kopen en op te slaan.

De overheid springt daarom bij. Energie Beheer Nederland vult in opdracht van het kabinet de opslagen in Norg en Grijpskerk, ook als dat verlies oplevert. Daarvoor heeft het overheidsbedrijf bijna een miljard euro subsidie gekregen. Uiteindelijk worden die kosten betaald door gebruikers van het gasnet.

Het kabinet wil daarvan af. Energiebedrijven moeten straks zelf voldoende gas achter de hand houden voor hun klanten. Een deel daarvan moet verplicht in Nederlandse gasopslagen liggen.

Ook wil Nederland dat Europa stopt met vaste vulpercentages. Die zijn volgens het kabinet nadelig voor Nederland, omdat ons land door zijn verleden als grote gasproducent relatief veel opslagcapaciteit heeft en daardoor ook relatief veel gas moet opslaan.

Altijd op de hoogte blijven van het laatste beurs- en cryptonieuws? Download de Newsbit-app en mis geen belangrijke ontwikkelingen.

Minder opslag maakt Nederland afhankelijker van buitenland

De nieuwe aanpak is goedkoper, maar brengt ook risico’s met zich mee. Nederland gaat er sterker op vertrouwen dat bij extra vraag voldoende gas beschikbaar is op de internationale markt.

In normale omstandigheden hoeft dat geen probleem te zijn. LNG kan per schip naar terminals in Rotterdam en de Eemshaven worden gebracht. Bij een koude winter kunnen in theorie extra tankers worden aangetrokken.

Het gevaar ontstaat als meerdere problemen tegelijk optreden. Een koude winter kan bijvoorbeeld samenvallen met problemen bij belangrijke pijpleidingen of het wegvallen van een deel van de Amerikaanse LNG-aanvoer.

Nederland moet dan met andere landen concurreren om het beschikbare gas. Dat kan de gasprijs snel opdrijven.

Daar komt bij dat Nederland bij een ernstige crisis niet meer kan terugvallen op het Groningenveld. Het kabinet heeft uitgesloten dat de gaskraan daar opnieuw wordt geopend, ook als door een internationale crisis problemen met de gasvoorziening ontstaan.

Een belangrijke binnenlandse noodoptie is daarmee verdwenen. Als buitenlandse leveringen langdurig wegvallen, kan Nederland niet besluiten om snel weer grote hoeveelheden Gronings gas te produceren.

Overheid wil gas bewaren voor echte noodsituaties

Om dat risico op te vangen wil het kabinet een strategische gasvoorraad aanleggen. Die wordt niet ieder jaar gevuld en geleegd, maar blijft beschikbaar voor situaties waarin daadwerkelijk te weinig gas kan worden aangevoerd.

Hoe groot die reserve wordt, is nog niet besloten. De huidige voorraad is volgens het ministerie voldoende voor ongeveer één tot twee weken gasverbruik. Ter vergelijking: Nederland houdt voor olie een strategische voorraad van ongeveer negentig dagen aan.

Een gasvoorraad waarmee Nederland maanden vooruit kan, zou echter miljarden euro’s kosten. Het kabinet moet daarom samen met de Tweede Kamer bepalen hoeveel zekerheid Nederland bereid is te betalen.

Voor huishoudens zit het risico ondertussen niet alleen in mogelijke tekorten. De strategische voorraad wordt namelijk niet gebruikt om een sterk stijgende gasprijs te bestrijden.

Als LNG schaars wordt en energiebedrijven tegen hoge prijzen extra gas moeten inkopen, kunnen die kosten uiteindelijk bij consumenten terechtkomen. De overheid grijpt met haar noodvoorraad pas in wanneer daadwerkelijk een fysiek tekort dreigt.

Nederland kiest daarmee voor een goedkoper systeem waarin de markt een grotere rol krijgt. Hoe veilig die aanpak is, hangt uiteindelijk sterk af van de omvang van de nieuwe noodvoorraad en de beschikbaarheid van buitenlands gas wanneer Europa opnieuw met een grote energiecrisis wordt geconfronteerd.