Wat doen de nieuwe box 3-regels écht met je portemonnee?

De nieuwe box 3-regels lijken op het eerste gezicht eenvoudig. Beleggers betalen straks 36 procent belasting over hun werkelijke rendement. Toch blijkt uit berekeningen dat de impact op de lange termijn veel groter kan zijn. Voor sommige beleggers loopt de effectieve belastingdruk zelfs op tot ruim 50 procent.

Als de Eerste Kamer instemt met de Wet Werkelijk Rendement, treedt het nieuwe stelsel op 1 januari 2028 in werking. Vooral particuliere beleggers en crypto-investeerders zullen de gevolgen merken. Niet alleen gerealiseerde winsten, maar ook waardestijgingen op papier worden dan belast.

Nieuwe box 3-belasting raakt rendement harder dan gedacht

Onder het nieuwe stelsel worden beleggingen belast op basis van vermogensaanwas. Dat betekent dat beleggers belasting betalen over koerswinsten, ook als zij hun aandelen of cryptovaluta nog niet hebben verkocht.

Het belastingtarief bedraagt 36 procent. Daarnaast komt er een heffingsvrij inkomen van 1.800 euro per jaar. Winsten boven dat bedrag worden belast. Verliezen mogen worden verrekend, maar pas vanaf een verlies van meer dan 500 euro.

Volgens berekeningen van StockWatch heeft dit grote gevolgen voor het uiteindelijke vermogen van beleggers. Een investering van 100.000 euro in de AEX-index in 1996 zou zonder belasting zijn uitgegroeid tot ongeveer 1,07 miljoen euro. Onder de nieuwe box 3-regels blijft daarvan ongeveer 530.000 euro over.

De reden is volgens de onderzoekers het wegvallen van een groot deel van het rente-op-rente-effect. Geld dat jaarlijks naar de Belastingdienst gaat, kan immers niet langer worden herbelegd. Daardoor groeit vermogen op de lange termijn aanzienlijk minder hard.

Kleine beleggers en crypto-investeerders mogelijk extra geraakt

Kritiek is er ook op de relatief lage vrijstelling van 1.800 euro. In het huidige stelsel geldt nog een heffingsvrij vermogen van ruim 59.000 euro. Bij een rendement van tien procent komt dat neer op bijna 6.000 euro aan onbelaste winst.

Voor kleinere beleggers betekent de nieuwe regeling dat zij sneller belasting gaan betalen. Tegelijkertijd zorgt de verliesdrempel ervoor dat kleine verliezen niet kunnen worden verrekend.

Dat kan ook gevolgen hebben voor particuliere crypto-investeerders. Zij krijgen immers regelmatig te maken met sterke koersschommelingen. Vooral beleggers die actief zijn in volatiele markten kunnen daardoor relatief zwaar worden belast. Meer over de fiscale behandeling van digitale activa lees je op de pagina Belasting en Crypto.

Inflatie blijft buiten beeld

Een ander kritiekpunt is dat inflatie geen rol speelt in het nieuwe stelsel. Daardoor wordt belasting geheven over nominale winsten, terwijl de daadwerkelijke koopkrachtontwikkeling veel lager kan uitvallen.

Wanneer dezelfde investering van 100.000 euro wordt gecorrigeerd voor een gemiddelde inflatie van 2,5 procent per jaar, blijft volgens de berekeningen nog slechts ongeveer 253.000 euro aan reëel vermogen over. Dat is ruim de helft minder dan het nominale eindbedrag.

Critici stellen daarom dat het nieuwe stelsel onvoldoende rekening houdt met de werkelijke koopkracht van beleggers.

Ook zorgen over uitvoerbaarheid van nieuwe box 3

Niet alleen beleggers plaatsen vraagtekens bij de plannen. Er bestaan ook zorgen over de uitvoerbaarheid voor de Belastingdienst.

Het nieuwe systeem vereist gedetailleerde informatie over rendementen, verliezen en vermogensbestanddelen bij verschillende banken, brokers en buitenlandse aanbieders. De Raad van State waarschuwde eerder al voor mogelijke uitvoeringsproblemen.

Daarnaast vrezen experts dat sommige vermogende beleggers zullen zoeken naar alternatieve constructies om de belastingdruk te verlagen. Dat zou uiteindelijk kunnen leiden tot lagere belastingopbrengsten dan waar het kabinet nu rekening mee houdt.

Voorlopig is de invoering nog niet definitief. De Eerste Kamer moet zich nog uitspreken over het wetsvoorstel. Ook juridische procedures kunnen de uiteindelijke invoering nog beïnvloeden.